Wat ons toevertrouwd is

Lucas 16, 1-13, Amos 8, 4-7

Ons leesrooster met daarop de lezingen voor elke zondag is een internationaal rooster dat wereldwijd geldt. Op die manier zijn wij op de zondagen wereldwijd verbonden met alle kerkgemeenschappen op de hele aarde. Maar vandaag zou je kunnen denken dat onze lezingen gekozen zijn naar aanleiding van Prinsjesdag en naar aanleiding van 75 jaar bevrijding.

Amos schotelt ons een troonrede voor waar onze koning misschien jaloers op is. Misschien zou hij ook een keertje zo duidelijk zijn mening kunnen zeggen in plaats van voor te lezen wat het kabinet opgeschreven heeft. En Jezus neemt hier eveneens geen blad voor de mond. Hij schampert: ‘ook ik zeg jullie: maak vrienden met behulp van de valse mammon, opdat jullie in de eeuwige tenten worden opgenomen wanneer de mammon er niet meer is.’ — Met andere woorden: als je zo nodig de ellende over je wilt afroepen, ga je gang.

Prinsjesdag viel dit jaar precies op de datum dat 75 jaar geleden de operatie Market Garden begon. De operatie waar in een lange strijd Europa bevrijd werd van de bezetters, maar, ik zei het al eerder, waar ook de Duitsers bevrijd werden, bevrijd namelijk van hun bezetenheid. De ideologie die het volk aanvankelijk toejuichte en de makkelijke oplossingen hadden door de jaren heen zo bezit genomen van het denken en handelen, dat men er zelf niet meer onderuit kwam.

De afgelopen week mocht ik meedoen aan een internationaal koorproject met zangers uit alle landen die bij de bevrijding betrokken waren. Dan sta je daar als Duitser te zingen voor al die mensen die 75 jaar geleden ons allemaal en ook mij bevrijd hebben. Je zingt uit grote dankbaarheid, maar je zingt ook omdat je hoopt dat de muziek kan helen. De muziek brengt je naar wat ons allemaal overstijgt en wat ons over de oude loopgraven heen verbindt.

En terwijl je zingt met in je achterhoofd nooit meer ‘Deutschland über alles’, zingt naast jou een Engelsman die zich schaamt voor zijn premier met zijn ‘van-dikhout-zaagt-men-planken-Brexit’. En verderop in het koor staat een Amerikaan die uit volle borst zingt tegen het ‘America first’ van zijn president. En met z’n allen besef je dat je niet alleen zingt om te herdenken, maar je zingt omdat het zo maar weer opnieuw kan gebeuren. Geert Wilders, Thierry Baudet, in een dorpje in Duitsland werd kort geleden een neonazi gekozen tot burgemeester, de Brexit en America first en ga zo maar door.

— En dan is het een bijzondere gewaarwording om mee te maken hoe de muziek je optilt en dat je samen mag vertoeven in wat ons en al onze eigenbelangen overstijgt. Dat je samen raakt aan wat ons is toevertrouwd en wat ons verbindt. —

De koning heeft dat dit jaar in zijn troonrede duidelijker uitgesproken dan ooit. Het gaat niet alleen om de cijfers, het gaat om wat ons overstijgt en verbindt. Hij zij dat natuurlijk met heel dure woorden: ‘Geen enkel leven voegt zich naar de mediaan van een statistisch model.’ Hij had het ook met onze lezing kunnen zeggen: we hebben de mammon weliswaar nodig, maar uiteindelijk leven we van wat de cijfers en het materiële overstijgt. En daarbij noemde hij ook, volgens mij voor het eerst in een troonrede, ook uitdrukkelijk de ‘kerkgemeenschappen’.

Je leeft omdat je ingebed bent in een kring van mensen om je heen, je familie, je vereniging, collega’s, vrienden, je kerkgemeenschap, mensen die jou dierbaar zijn en voor wie jij van betekenis mag zijn. Je leeft van dat je in de zorg naast je medisch handelen ook aandacht mag geven aan je patiënt. Je leeft van dat je als onderwijzer niet alleen kennis moet overdragen, maar dat je de kinderen mag helpen om tot goede mensen op te groeien. Je leeft omdat je het ondanks alle verschillen toch voor elkaar krijgt om met elkaar een samenleving te vormen die het leven waardevol maakt.

Als we dan nu en de komende maanden de bevrijding herdenken dan sta je vanzelf ook stil bij wat je met die vrijheid aan het doen bent. Vrijheid betekent natuurlijk ook de vrijheid om je helemaal op het materiële te storten, om vriendjes te maken door ze financieel afhankelijk te maken zoals in ons evangelie. Uiteraard ben je ook vrij om, zoals Amos zegt, de armen het vel over de oren te trekken en om kaf als graan te verkopen. Maar dat is natuurlijk niet de vrijheid waar 75 jaar geleden zo voor gevochten is. Dat is ook niet de vrijheid die wij samen met koning, regering en met z’n allen vorm willen geven. En het is al helemaal niet de vrijheid die Jezus ons hier toevertrouwt. ‘Wie betrouwbaar is in het geringste, is ook betrouwbaar als het om veel gaat.’ Er is ons veel toevertrouwd.

Toen we met dat internationaal koor vlak voor een optreden ons boterhammetje op zaten te eten, hadden we het juist daarover. 75 jaar geleden werd weliswaar het nazisme verslagen, maar de patronen van eigen volk eerst en van ik eerst zijn nog steeds aanwezig. Het is niet zo dat we toen bevrijd werden en dat we daar de rest van ons leven dankbaar op terug kunnen kijken. Nee, dat wat ons toevertrouwd is, is juist een levenslange opgave. Opeens zei iemand: dan is het toch goed dat je in de kerk wat anders te horen krijgt.

En op dat moment bleek dat bijna iedereen bij een kerk of een synagoge hoorde. Samen, protestants, baptist, katholiek, anglicaans, joods beseften wij dat we van meer leven dan alleen van wat je met cijfermatige en economische maatregelen voor elkaar kunt krijgen. Samen beseften wij dat dat wat ons is toevertrouwd ons pas echt verbindt. Met dat wat ons toevertrouwd is kan je zelfs na zo’n verschrikkelijke oorlog weer samen zingen. Met dat wat ons toevertrouwd is kan je pas echt invulling geven aan de vrijheid. En met wat ons toevertrouwd is bouw je pas echt aan een goede samenleving.

Er is ons veel toevertrouwd, laten we goede rentmeesters zijn.

Ekkehard Muth, 22 september 2019

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *