Samen één van ziel en één van hart

Van Michelangelo, die grote schilder, architect en beeldhouwer, wordt gezegd dat hij op de vraag ‘hoe doe je dat toch?’ geantwoord zou hebben: Ik doe helemaal niets, ik haal alleen het overtollige marmer weg. Zijn beroemde David in Florence, of de Piëta in de Sint Pieter in Rome, of iets dichterbij zijn Madonna met kind in Brugge: ze zitten allemaal al in de steen, ik moet alleen het overtollige marmer weghalen.

Soms denk ik dat God zo ook naar mij, naar ons kan kijken. Dat hij ziet wat er allemaal in ons zit en dat hij door al het overtollige gesteente en gedoe heen kan kijken. En eigenlijk ben ik er ook van overtuigd, want wat er in ons zit, dat heeft hij ons tenslotte zelf gegeven. — En wijzelf dan? Zien wij zelf wat er allemaal in ons zit, zie jezelf wat je allemaal in je hebt?

Van Loesje komt de uitspraak: ‘Dit heb ik nog nooit gedaan, dus ik zal het wel kunnen.’ Volgens mij heeft Loesje dat van Pipi Langkous gejat, ‘dit heb ik nog nooit gedaan, dus ik zal het wel kunnen.’ Ik zal het wel in me hebben. Maar naarmate je ouder wordt maakt dit ongebreidelde zelfvertrouwen vaak plaats voor een andere uitspraak. Dan hoor je je meer en meer zeggen: zo ben ik nou eenmaal. Na al die jaren van mijn leven is gebleken dat dit het wel is, meer zit er niet in.

Totdat je opeens mantelzorger wordt en verbaasd staat te kijken waar je toch de kracht vandaan haalt. Totdat je ziek wordt en verwonderd merkt hoe je ondanks je ziekte toch kunt leven. Totdat je opeens voor problemen komt te staan waarvan je nooit gedacht had dat je daarmee om zou kunnen gaan. Kortom, ook al denk je dat je nu zo’n beetje weet wat er allemaal in dat blok marmer van je zit, dan toch blijkt er meer in je te zitten dan je dacht. Misschien heb je het nooit gedacht, maar je hebt het in je.

In het eerste hoofdstuk van zijn Regel schrijft Augustinus: ‘Leef dus allen één van ziel en één van hart samen en eer in elkaar God, want ieder van u is zijn tempel geworden.’ Augustinus schrijft dat niet omdat hij denkt dat je dat van buiten af kunt opleggen, je kan niet zeggen: je zult en je zal één van ziel en één van hart leven. Nee, Augustinus zegt dat omdat hij weet dat je het in je hebt. God heeft het je namelijk zelf gegeven. Hij kijkt dwars door het blok beton wat je soms bent heen en ziet dat je zijn tempel bent.

En dan niet ieder van ons apart, nee, we zijn sámen zijn tempel. Het tempel zijn zit zo in ieder van ons dat het ons met elkaar verbindt, één van ziel en één van hart samen zijn tempel.

Het afgelopen jaar, en wellicht is het er ook al veel eerder ingeslopen, het afgelopen jaar botsten we soms als blokken beton tegen elkaar. Versteend zaten we in vergaderingen met soms als enig doel om vooral geen krimp te geven. Maar ondanks de harde buitenkant waren we over en weer verrast dat de pijn die we elkaar deden zo diep naar binnen ging. Ik denk dat de pijn daarom zo groot was omdat we elkaar bejegenden alsof de ander niet meer was dan een ruwe blok steen. Omdat we niet keken naar wat de ander in zich heeft aan goede bedoelingen en aan verlangen.

Maar er is iets wonderlijks gebeurd, namelijk: we zijn nog steeds bij elkaar. Niemand heeft gezegd: als het zo moet, dan bekijk het maar, ik ga weg, ik zoek wel een andere kerkgemeenschap. — Protestanten zouden dat wel gedaan hebben, die beginnen dan een nieuwe kerk. Maar protestanten gaan er ook van uit dat je het niet in je hebt, alleen Christus heeft het in zich en door jouw geloof in Christus mag je daaraan deelnemen. Katholieken, en zeker mensen die zich door Augustinus laten inspireren, dus ook lutheranen, die gaan er van uit dat het je van begin af aan gegeven is. Je kan het weliswaar verstoppen achter heel veel gruis en overtollig marmer, maar het is er wel. Je kan naar buiten toe een blok beton zijn, maar je bént zijn tempel. – Dit houdt een kloostergemeenschap bij elkaar, en dit houdt ons bij elkaar.
Het is eigenlijk net als bij Michelangelo, zijn David, zijn Piëta, zijn Madonna met kind, ze zitten in het marmer en ze verlangen ernaar om eruit gehaald te worden. De tempel zit in ons en verlangt ernaar om bevrijd te worden uit overtollig gruis en steen. Het zit erin, het zit in onze gemeenschap, jij hebt het in je.

‘Leef dus allen één van ziel en één van hart samen op weg naar God.’ Dat is dus geen regel van buitenaf, maar Augustinus vraagt ons om te vertrouwen op wat er al is. Vertrouw dus op wat je in je hebt zitten. Vertrouw dus op wat God je gegeven heeft. ’Dit heb ik nog nooit gedaan, dus ik zal het wel kunnen.’ Laat je verrassen door wat er nog allemaal in je blijkt te zitten.

Vast staat dat we er als gemeenschap naar verlangen. We zijn het overtollig gesteente meer dan zat. Geen gedoe meer, laten we als gemeenschap eindelijk aan het licht komen wat er in ons zit. Laten we één van ziel en één van hart verder gaan. Het liefst zouden we willen dat er een Michelangelo kwam om ons te bevrijden.

Maar Michelangelo doet helemaal niets, zegt hij zelf, je hebt het zelf in je. Laten we het samen ontdekken. God zal ons helpen om door ons overtollig gesteente en gedoe heen te kijken, en we zullen verrast zijn door wat hij, soms met behulp van jezelf en dan weer met behulp van ons allemaal, uit jouw steen weet te halen.

Het zit al in het marmer, het zit al in onze gemeenschap, jij hebt het in je. Ben je ook zo benieuwd naar wat er daarbij allemaal te voorschijn komt?

Ekkehard Muth, 25 augustus 2019

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

1 Response to Samen één van ziel en één van hart

  1. Wout Moerman schreef:

    Beste Ekkehard,

    Ik heb moeite met de passage uit de overweging van vanmorgen waar je stelt “Niemand heeft gezegd: als het zo moet, dan bekijk het maar, ik ga weg, ik zoek wel een andere kerkgemeenschap. — Protestanten zouden dat wel gedaan hebben, die beginnen dan een nieuwe kerk. ”
    Ik vind deze opmerking niet passen in een viering van een oecumenische kerkgemeenschap en hoop dat ik dit je niet hoef uit te leggen.

    Mvg
    Wout

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *