Ivoren divans

Lucas 16, 19-31 Amos 6, 1; 4-7

Greta Thunberg, u weet wel, de jonge 16 jarige klimaatactiviste uit Zweden sprak van de week de VN-klimaattop in New York stevig toe: ‘Dit is helemaal verkeerd, ik zou hier niet moeten zijn. Ik zou op school moeten zitten, aan de andere kant van de oceaan. Toch vestigen jullie allemaal je hoop op ons jonge mensen, hoe durven jullie. Jullie hebben mijn dromen afgepakt, en mijn jeugd gestolen met jullie lege woorden. En toch ben ik een van de gelukkigen. Mensen lijden, mensen gaan dood, hele ecosystemen storten in. We staan aan het begin van massale uitsterving en het enige waar jullie over praten is geld en sprookjes over eeuwige economische groei. Hoe durven jullie.’

Greta Thunberg is de Amos van onze tijd: ‘Wee jullie, zorgelozen in Sion! Jullie liggen maar op jullie ivoren bedden, hangen op je divans, jullie eten lammeren en kalveren… Uit grote schalen drinken jullie wijn, en met de beste olie wrijven jullie je in, maar jullie lijden er niet onder dat Jozefs volk ten onder gaat.’ Greta Thunberg zou eraan toevoegen: Hoe durven jullie!

Nu kan ik hier uitleggen dat de profeet Amos, eigenlijk is het een hele school van profeten, hier aankaart dat de manier van leven veel te decadent is geworden en dat het volk Israël afstevent op een grote ramp. — En die ramp, dat is de Babylonische ballingschap. De hele intelligentsia, en iedereen die sterk genoeg was om te werken werd toen afgevoerd. Degenen die achterbleven konden zichzelf niet meer bedruipen, en de ballingen hadden geen leven. Het uitverkoren volk was weggevaagd. De droom van God van het beloofde land, de droom van God van een wereld waar God en mensen samen zouden wonen is geknapt als een zeepbel.

Zo kan ik dat nu allemaal uitleggen, en ik kan op die manier de woorden van Amos ver weg plaatsen in het verleden. — Ware het niet dat de woorden van Amos vandaag de dag nog net zo actueel zijn als toen: ‘Jullie liggen op je ivoren divans’, en ‘het enige waar jullie over praten is geld en sprookjes over eeuwige economische groei’. ‘Jullie lijden er niet onder dat Jozefs volk ten onder gaat.’ Jullie zien niet dat de economische groei eruit is. We gaan niet nog meer spullen kopen, want we hebben alles al, en als het moet betalen we dan maar negatieve rente want we moeten ons geld toch ergens stallen. Jullie blijven maar geloven in eeuwige economische groei, en jullie zien niet dat de pensioenfondsen nu al moeten korten.

Greta Thunberg was heel boos en daar was veel over te doen. Maar ik kan me voorstellen dat Amos zijn uitspraken ook niet geheel ongeëmotioneerd deed. En waarschijnlijk ken je dat zelf ook: dan zie je duidelijk hoe de dingen lopen, je praat als brugman maar het komt niet binnen. Je ziet dat het met je kind de verkeerde kant op gaat, maar wat je ook doet, niets lijkt te helpen. Je zit met de ander in een verkeerde mindset, jullie zien allebei dat jullie het anders zouden moeten aanpakken, maar het wil maar niet lukken. Je weet dat het misgaat als je op de oude voet doorgaat, je ziet ook duidelijk hoe het wel zou moeten, maar het lukt je niet om die stap te zetten. Vaak ben je aan de ene kant Amos, maar aan de andere kant lukt het je niet om van de ivoren divan af te komen.

Als ik dan overga naar de evangelielezing dan vraag ik me af: hoe moet het toch zijn om God te zijn. Hoe vaak zit hij waarschijnlijk met zijn handen in het haar nagelbijtend zijn hart vast te houden. Dan ligt Lazarus, die bedelaar elke dag voor de deur van de rijke man, de rijke man moet letterlijk over Lazarus heen stappen als hij de deur uit wil, en toch blijft de rijke man hangen op zijn ivoren divan. En nu rust Lazarus in Abrahams schoot en de rijke man wordt ‘hevig gekweld’.

— Hier wordt trouwens niet verder beschreven hoe die kwellingen eruit zien. Het is geen schilderij van Jeroen Bosch. Misschien is het wel het eigen geweten van de rijke man wat hem kwelt. —

Maar nog doet hij zoals Greta Thunberg het ook de regeringsleiders voorhoudt. Ja, het was allemaal niet zo duidelijk, ik smeek u dan, vader, dat u Lazarus naar mijn broers stuurt om hen te waarschuwen. Nou, zegt Abraham, dus God zelf, ‘ze hebben Mozes gehad en de profeten: laten ze naar hen luisteren.’ Nee, zegt de rijke man, ‘maar als iemand van de doden naar hen toe komt, zullen ze wel tot inkeer komen.’ Maar ook dat hebben we al gehad. Het is weliswaar Jezus zelf die dit verhaal vertelt, maar ons evangelie werd opgeschreven nadat Jezus gestorven was én weer opgestaan uit de doden.

Abraham, schuine streep, God weet het dan ook niet meer. Soms heb ik het idee dat God met de handen in het haar zit, en zich afvraagt: wat moet ik nog meer.

Het antwoord ligt natuurlijk voor de hand. De rijke man wist het tijdens zijn leven maar al te goed, de leiders van het uitverkoren volk op hun ivoren divans wisten het ook. De regeringsleiders die door Greta Thunberg werden toegesproken weten het ook. En ook wij weten het: God moet het van óns hebben. We hebben Mozes gehad, en Christus, we hebben de profeten gehad, en we hebben nieuwe profeten. Het enige wat God nog meer kan doen is dat hij vertrouwt op ons.

Ekkehard Muth, 29 september 2019

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *