We hebben zijn ster zien opgaan

Sterrenhemel met heldere sterMatteüs 2, 1-12 Driekoningen

‘We hebben namelijk zijn ster zien opgaan’, zeggen de drie koningen tegen hun collega-koning Herodes. &madsh; Welke ster zal jij dit jaar zien opgaan? De kranten en tijdschriften staan weer vol met allerlei vooruitblikken. Het zal vooral economisch een fantastisch jaar worden, en ook al doen we niet mee aan het WK-herenvoetbal, wie had trouwens ooit gedacht dat je dat, na het succes van de dames, zó zou zeggen, toch zal het ook in sportief opzicht een goed jaar worden, je kan je jaarhoroscoop bestuderen, en misschien heb je voor jezelf goede voornemens en heb je plannen gemaakt wat je in het nieuwe jaar wilt bereiken.

Misschien is het ook meer een gevoel. Ergens heb je al een ster zien opgaan en die wil je ook gaan volgen. Misschien heb je niet perse een beeld waar die ster je naartoe zou brengen, maar ga je toch maar gewoon op weg: in de hoop dat je al gaande de last van het verleden achter je kunt laten. Misschien hoop je dat die weg achter de ster aan ook een uitweg is uit al die verstikkende verhoudingen waar je in verstrikt bent geraakt. Misschien ben je ziek en hoop je dat er ook in je ziekteproces ruimte is voor het licht van de ster. — De wijzen zijn gewoon op weg gegaan, wie weet waar de weg achter de ster óns zal brengen.

De afgelopen tijd heb ik het idee dat er ook in onze samenleving en in de kerken een ster aan het opgaan is. Misschien moet je heel erg goed kijken, en misschien is die nog zo ver weg dat je ‘m alleen met een telescoop kunt zien, maar een aantal sprankjes zijn wel te zien: Ik begin maar met de kersttoespraak van de koning. Het is altijd de vraag hoeveel religie er in die toespraak mag zitten, tenslotte is hij ook de koning van andersgelovige en niet-gelovige Nederlanders. En aan de andere kant is er vaak weer kritiek dat hij te weinig blijk geeft van geloof. Maar dan komen er zinnen als: ‘niet zoeken naar een breder ik, maar naar een groter wij.’ Op de achtergrond van zijn hele toespraak hoor ik daarin ook iets van minder horizontaal en meer verticaal. Dat grotere wij is dan misschien meer dan alleen de optelsom van alle Nederlanders bij elkaar.

Een ander sprankje: Dit studiejaar is de Duitse socioloog Hans Joas ‘visiting professor aan de Radboud Universiteit’ hier in Nijmegen. Hij beweert dat ons idee van een ‘alsmaar voortschrijdende onttovering van de wereld’ niet klopt. De ‘kracht van het heilige’ blijft zowel voor gelovigen als ook voor niet-gelovigen. Hij ziet de secularisatie niet als een noodlottig gegeven. — Zijn we wellicht door het dieptepunt van de secularisatie heen?

De drie koningen brengen goud, wierook en mirre als geschenk. Zijn we wellicht een beetje klaar met alleen maar te kijken naar de materie? Krijgen we naast het goud misschien weer meer oog voor ook de andere geschenken? Voor de wierook, dus voor ons geloof, voor onze verbondenheid met het heilige. En voor de mirre; met mirre werden de doden gebalsemd, dus mirre staat voor de dimensie van ons leven die ons bestaan in het hier en nu overstijgt?

Vlak voor kerst werd in bijna alle kerkelijke bladen breed uitgemeten dat de oprichtster van het tijdschrift ‘Happinez’ samen met haar broer, die dominee is, de bijbel opnieuw ontdekt heeft. Jarenlang heeft zij zich bezig gehouden met alle spirituele stromingen op de wereld, maar het christendom heeft ze laten liggen. Nu komen ze samen tot de ontdekking dat je de bijbel ook mythologisch kunt lezen. Dat je dus niet alleen horizontaal kijkt wat er letterlijk in de verhalen staat, maar dat je verticaal kijkt naar welke oerbeelden er gewekt worden, oerbeelden die sinds mensenheugenis in onze ziel aanwezig zijn. Tussen haakjes: dat is niet zo geweldig nieuw, dat doen we hier in de Boskapel al jaren, en dat gebeurt op veel andere plekken ook. Maar hoe dan ook; ze hebben nu samen een boek uitgebracht onder de titel ‘Rebible’, waarin ze een aantal sleutelverhalen op een vernieuwde manier toegankelijk maken. Zeg maar voor de spiritueel geïnteresseerde Happinez-lezer, voor wie de kerk een brug te ver is. — Is dat misschien weer zo’n sprankje van de ster?

‘Rebible’ doet me denken aan een ander begrip die op dit moment in zwang is, namelijk: ‘rechurchment’, herkerkelijking. En daarmee wordt niet bedoeld dat mensen weer massaal de weg terugvinden naar de kerk. Veelmeer ontstaan er op heel uiteenlopende en onverwachtse plekken een soort pop-up-kerken. Mensen die op een zaterdag in Carré samen een meezing-Weihnachtsoratorium uitvoeren. Mensen die binnenkort weer naar de Matteüs of de Johannes gaan luisteren, of die naar een van de vele Anglicaanse Choral Evensongs gaan om zich daar door de schoonheid van de muziek mee te laten voeren naar het heilige. Mensen die weliswaar niet op zondag hier komen, maar die wel naar ons vormingsprogramma komen om daar hun spiritualiteit te voeden. — Het is niet zozeer een beweging terug naar onze moeder de heilige kerk, het is meer zoals bijvoorbeeld in zuidelijke landen waar je langs wegen en wandelpaden vaak processiekruisen en kapelletjes hebt staan, dat je onderweg bent in een gevarieerd landschap waar op heel onverwachtse plekken staties opduiken met nieuwe vormen van spiritualiteit en nieuwe manieren van gelovig-zijn. Onze ideeën van een stadsklooster spelen daarop in. Dan ben je onderweg door dit landschap en bij elke statie word je opnieuw kloosterling.

Allemaal sprankjes licht van de ster. Moge 2018 een jaar worden waarin we samen met de drie koningen op weg gaan. We hebben goud bij ons, want de voorspellingen zeggen dat het een economisch voorspoedig jaar zal worden. En we hebben wierook bij ons, want het lijkt erop dat het een jaar wordt waar we het dieptepunt van de secularisatie wellicht voorbij zijn. We zullen daar ons eigen geloof, onze eigen wierook aan bijdragen. En we hebben mirre bij ons, want we zijn meer dan alleen maar het brede ik in het hier en nu. Moge het een jaar worden waar het overstijgende van ons leven steeds meer ruimte mag krijgen.

Dat we de ster zien opgaan, dat het een zalig nieuwjaar mag worden.

Ekkehard Muth, 7 januari 2018

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *