Fijne sfeer


Marcus 1, 40-45, 1 Korinthiërs 10, 25-31 Carnaval

Filmpje: Daar boven in de hemel zien wij elkander weer / daar maakt Andries Knevel ruzie met de Heer / ‘zoals het er hier aan toe gaat, dat strookt niet met de leer!’ / ‘Dat klopt’, zegt God, ‘en daarom heerst er hier zo’n fijne sfeer.’ (Finkers)

Herman Finkers steekt hier de draak gelijk met beide kanten, met protestanten, maar ook met katholieken die te protestants zijn. Nergens namelijk is het katholicisme zo protestants als in Nederland. Protestanten houden graag van helderheid en duidelijkheid, en daarmee dus van regels. Maar het zijn alleen de scherpslijpers die regels boven alles stellen. De echte protestant, die wil juist de vrijheid hebben om, als een regel niet meer klopt met de werkelijkheid, de regel dan juist aan te passen. Op die manier wordt het namelijk weer helder.

Maar ja, voor katholieken is dat een te moeilijk proces. Natuurlijk kan je regels bijstellen, maar zo zit de katholieke kerk niet in elkaar. Wat de regels betreft is de katholieke kerk protestantser dan de protestanten. Zelfs voor de paus is het veranderen van regels een hele klus. Want lang niet alle kardinalen zitten daarop te wachten, en zeker niet de van oorsprong protestantse kardinaal uit Nederland. Dan maar liever op z’n katholieks de regels erkennen om ze vervolgens verder met rust te laten.

Als ik ons evangelie lees. dan vraag ik me af: was Jezus soms katholiek? — Dan staat er in het oude wetboek dat als je huidvraat hebt, of als je überhaupt een beetje een raar plekje op je huid hebt, dat je dan moet roepen dat je onrein bent, en dat je niet te dicht bij andere mensen mag komen. Dat zijn natuurlijk regels die puur uit medische onmacht waren ingesteld. Maar ondertussen waren het ook religieuze regels geworden. Want als je een beetje eczeem op je huid hebt, dan heb je vast ook een vlekje op je ziel. Dan moet je de andere mensen waarschuwen. ‘Onrein, onrein’, moet je roepen, en de anderen maken dan volgens de regels een grote boog om je heen.

Was Jezus soms katholiek? We zitten nog in hoofdstuk 1 van het Marcusevangelie, Marcus is net begonnen om over Jezus te vertellen, maar nu al worden de regels gebroken. In eerste instantie door de patiënt zelf, in plaats van de anderen te waarschuwen, laat hij zich pal voor Jezus op zijn knieën vallen. En Jezus, in plaats van met een grote boog om hem heen te lopen steekt hij zijn hand uit en raakt hem aan.

Natuurlijk kennen allebei de regels, maar volgens goed katholiek gebruik laten ze die maar even voor wat ze zijn. Karl Rahner, de Duitse Jezuïet die veel invloed had op het tweede Vaticaanse concilie, formuleerde het een keertje zo. Hij zei: ‘dogma’s zijn als lantarenpalen, zij verlichten onze weg; alleen dronkelappen klampen er zich aan vast.’ Als je echt verder wilt komen, dan moet je niet stilstaan bij de regels, maar dan moet je de weg volgen. ‘Zoals het er hier aan toe gaat dat strookt niet met de leer!’ ‘Dat klopt,’ zegt God, ‘en daarom heerst er hier zo’n fijne sfeer.’

En wat te denken van Paulus in onze eerste lezing? Je mag eten en drinken wat je wilt, als je maar God voor je eten dankt. In de tijd van de eerste gemeenten was het nog even de vraag of je vlees mocht eten van offerdieren die in de tempel geofferd waren. Tenslotte had toch Jezus Christus zelf het ultieme offer gebracht. Dus het offeren van dieren zou toch eigenlijk afgeschaft moeten worden. En bovendien had Jezus toch het delen van brood en wijn ingesteld. Dat was de nieuwe manier om het lichaam en het bloed van hem die zich geofferd heeft te eten en te drinken.

Maar ondanks dat Paulus in de hele bijbel eigenlijk degene is die alles in regels vat. Ondanks dat hij alles zolang doordenkt totdat het helemaal helder is en duidelijk. Ondanks dat Paulus dus eigenlijk de eerste protestant is, toch schrijft hij hier dat je het maar beter op z’n katholieks kunt doen. Wanneer je op bezoek bent en je krijgt offervlees te eten, ga dan niet zeuren dat het eigenlijk niet mag, maar laat het je lekker smaken. Net zoals jouw ziel niet bevlekt wordt door vlekjes op je huid, zo krijg je er ook niets van als je eet wat je wordt voorgeschoteld. ‘Dus of u nu eet of drinkt of iets anders doet, doe alles ter ere van God’, zegt Paulus.

Een paar eeuwen later zou Augustinus zeggen: ‘bemin, en doe dan wat u wilt.’ Was Augustinus soms ook katholiek? Terwijl hij toch via zijn latere volgeling Maarten Luther aan de wieg heeft gestaan van het protestantisme? En weer eeuwen later roept de met zekerheid katholieke Karl Rahner: klamp je niet vast aan de lantarenpaal, maar volg de weg.

Alleen de protestantse en katholieke scherpslijpers protesteren: ‘Zoals het er hier aan toe gaat dat strookt niet met de leer!’ — ‘Dat klopt,’ zegt God, ‘en daarom heerst er hier zo’n fijne sfeer.’

Ekkehard Muth, 11 februari 2018

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Één reactie op Fijne sfeer

  1. Theo Thier schreef:

    Jaren geleden hoorde ik op de tv een cabaretier als frater zingen:
    “Zeg maar ‘Ja’ tegen ’t leven…”

    Vandaag was ’t in de Boskapel een pastor als cabaretier:
    “Daarboven in de hemel”

    Twee sterren aan één hemel?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *