De kracht van de liefde

Matteüs 5, 1-12

Waarschijnlijk praat je nog weleens tegen je overledene. Misschien heb je ook het gevoel dat hij of zij soms even heel dichtbij is. Of hoe vaak gebeurt het niet dat je plotseling overvallen wordt door een herinnering. Je kan dan onverhoeds volschieten omdat het gemis zo overmachtig is, maar ook omdat je dierbare tegelijkertijd zo nabij is. Jullie zijn door de dood onherroepelijk gescheiden, jij in het hier en nu en daar in een andere wereld je overleden man, vrouw, je vader of moeder, je kind. En toch gaat de grens tussen ‘hier’ en ‘daar’ soms heel even open.

In de kerk noemen we dat meteen het hiernamaals, de hemel, het eeuwige leven. En in de loop der eeuwen hebben we dat ook in dogma’s proberen te vatten. Maar wat de kerk of welke godsdienst dan ook daarover zegt, het begint met dit soort ervaringen. Dat je het gevoel hebt, als je dierbare overleden is, dat je toch met elkaar verbonden blijft, dat je met hem of met haar verder kunt kijken dan het hier en nu. Natuurlijk zou je met heel je hart wensen dat hij of zij niet gestorven was. Maar nu is het alsof je overledene vooruitgegaan is, en jij mag vanuit het hier en nu alvast een kijkje nemen in die andere wereld.

Afgelopen week hebben veel mensen Halloween gevierd. ‘Halloween’ komt van ‘All Hallows Eve’ en is dus de vooravond van Allerheiligen. Oppervlakkig gezien verbinden we dat met lekker griezelen, maar als je wat dieper graaft, dan gaat het erom dat je op de een of andere manier contact maakt met de andere wereld. Dat je een kijkje neemt in de dimensie waar de doden zich bevinden. Dat je verder kijkt dan de grens van de dood.

Dit jaar precies 500 jaar geleden heeft Maarten Luther aan de vooravond van Allerheiligen zijn 95 stellingen gepubliceerd. Die datum was niet geheel toevallig gekozen, want de directe aanleiding was dat de kerk toen een venijnig spel speelde met de angst van de middeleeuwse mens voor wat er na de dood zou komen. In de voorstellingen van toen was dat namelijk een en al halloween, angstaanjagend, heksen en duivels, monsters en demonen, duisternis, pijn en de meest gruwelijke taferelen die je maar kon bedenken. De kerk borduurde daarop voort met het idee van het vagevuur, maar zij verkocht toen ook aflaten, waarmee je het vagevuur kon afkopen. Op gegeven moment werd dit aanbod nog verder uitgebreid en kon je ook aflaten kopen voor familieleden en vrienden die al lang overleden waren.

Tegen Allerheiligen/Allerzielen kregen de aflaatverkopers het dan extra druk, want Allerzielen was toen nog het feest waar je voor je overledenen kon bidden om zo hun tijd in het vagevuur te verkorten. En dat was een goede gelegenheid om de gebeden nog wat kracht bij te zetten door extra aflaten in te kopen. — De vooravond van Allerheiligen/Allerzielen was dan ook het moment voor Luther om zijn stellingen openbaar te maken.

Natuurlijk dacht ook Luther heel middeleeuws, ook voor hem was het aan de overkant een griezelig halloween. Maar in zijn stellingen zegt hij: Daar hoef je niet meer bang voor te zijn, je hoeft het ook niet af te kopen met goede werken en al helemaal niet met aflaatbrieven, want Christus heeft het al lang voor jou afgekocht. Als je je overgeeft aan Christus dan sluist hij jou er zo doorheen, rechtstreeks naar de hemel. Christus, zo zegt Luther op de vooravond van Allerheiligen, zorgt er zelf voor dat je bij de gemeenschap van alle heiligen hoort.

Daarmee begint in de geschiedenis een proces waarin we anders zijn gaan denken over wat we in de kerk ‘het leven na de dood’ of ‘verrijzenis’ noemen. Misschien kan je het zo zeggen: Er heeft een omkering plaatsgevonden. Stond in de middeleeuwen je hele leven in het teken van het bemachtigen van een goede plek in de hemel, nu gaat het erom dat het idee van de hemel ons leven hier en nu in een groter perspectief stelt. Om het maar heel duur te zeggen, dat ons profane leven een sacrale dimensie krijgt. Of anders gezegd: dat de heiligen niet ver weg in de hemel zitten, maar dat ons leven hier al af en toe heilige trekjes krijgt.

Hoe vaak heb je niet samen me je dierbare heilige momenten mogen meemaken? Momenten die jou nu zo nu en dan weer te binnen schieten. Herinneringen aan gelukkige dagen, maar misschien ook aan moeilijke tijden waar jullie elkaar doorheen gesleept hebben. Jullie liefde, die jullie verbond, en die jullie nog steeds met elkaar verbindt. En nu de ander overleden is, hoe vaak delen jullie niet toch momenten waar een stukje hemel afstraalt naar het hier en nu?

Misschien wordt de pijn er niet minder om, je blijft alleen, maar misschien kom je wel in een ander licht te staan. Want soms, heel even, merk je dat jullie samen bij de gemeenschap van alle heiligen horen.

Ekkehard Muth, 5 november 2017

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Één reactie op De kracht van de liefde

  1. fieke tweehuysen schreef:

    Heel mooi!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *