De heerser is een herder

Matteüs 25, 31-45 Christuskoning / Amnestyviering

Is Robert Mugabe in Zimbabwe nou eindelijk afgetreden. Wat gebeurt het toch vaak dat vrijheidsstrijders en charismatische leiders veranderen in machthebbers en dat vervolgens macht zo verslavend blijkt te zijn dat zij eindigt in dictatuur. En wat duurt het toch altijd lang totdat dictators begrijpen dat de wereld anders in elkaar zit dan zij denken. En in plaats van de eer aan zichzelf te houden klampen ze zich tegen beter weten in vast aan het pluche. — Je moet van goede huize komen om tegen de dictators van deze wereld op te staan. Je moet stevig in je schoenen staan, en je moet vooral een lange adem hebben.

Soms worden we er een beetje moedeloos van als we op het nieuws overspoeld worden door verhalen van machtsmisbruik, van ego’s en van ongebreidelde zelfverheerlijking. In je eentje heb je die lange adem namelijk niet, je voelt alleen dat het zo niet verder kan, maar je weet niet zo goed waar je zou moeten beginnen in je eentje. Dan is het goed dat we de krachten bundelen zoals bijvoorbeeld Amnesty dat doet. Als je dan een keer bij een actie van Amensty een kaartje schrijft of een handtekening zet; maar ook als je straks bij de koffie wat spulletjes koopt — misschien stelt het niets voor, maar allemaal bij elkaar maken we op die manier wel een vuist tegen de machthebbers.

Vandaag viert de kerk Christuskoning. En in onze lezingen wordt een wel heel andere koning voorgesteld. In onze lezing uit het oude testament is de heerser een herder. Een herder leidt niet alleen zijn schapen, maar hij beschermt ze vooral. Een goede herder loopt achter zijn schapen aan om ze één voor één te kunnen zien. En alleen als het echt nodig is loopt hij even voorop om de goede weg te wijzen. Dat God zijn mensen als een herder zal laten grazen in groene weiden aan stromend water, dat is de oeroude droom van Israël en van alle mensen, de droom van een koninkrijk waar mensen en God samen zullen leven in vrede.

En in ons evangelie wordt Christus voorgesteld als de hemelse heerser. Met wijsheid en gezag scheidt hij de schapen van de bokken. De goeden mogen naar binnen en de slechten worden weggestuurd. Dat klinkt misschien een beetje onbarmhartig voor Christus die toch altijd liefde heeft gepreekt. Maar je zou maar generaties lang onder een dictator geleefd en geleden hebben, dan verlang je wel degelijk naar een hogere gerechtigheid.

Interessant is wel waaróp de schapen en de bokken afgerekend worden. Dat zijn namelijk heel ‘herderlijke’ criteria: ‘jullie gaven mij te eten, jullie gaven mij te drinken, jullie namen mij op, jullie gaven mij kleding, jullie keken naar mij om toen ik ziek was, en jullie bezochten mij toen ik gevangen zat.’ — Nou, de Mugabe’s van deze wereld doen precies het tegenovergestelde: zij hongeren hun bevolking uit, ze kleden hun mensen helemaal uit, ze laten hun mensen in de steek, en gooien hen in de gevangenis.

Nu hebben dictators de vervelende eigenschap dat zij dat gewoon niet zien. ‘Heer wanneer hebben we u toch hongerig gezien en dorstig, wanneer hebben we u als vreemdeling gezien of naakt, wanneer hebben wij gezien dat u ziek was of in de gevangenis?’ — En Jezus wijst op de gewone mensen. De mensen die aan jou toevertrouwd zijn. Dat kan de bevolking zijn van een heel land, maar dat kan ook je buurvrouw zijn, of iemand op straat, je eigen kinderen of de kinderen van een asielzoeker. ‘Alles wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders of zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.’

Augustinus zegt in zijn regel: ‘Eert in elkaar God’. Bejegen de ander zoals je ook God zelf zou bejegenen. Doe voor de ander wat je ook voor God zou doen. Ga zo met elkaar om dat God in de ander en in jezelf kan oplichten.

Niet om aan het eind voor de rechterstoel van God er goed mee weg te komen, maar vooral om mee te bouwen aan het koninkrijk van God. En dan gaat het niet om een ouderwets hiërarchisch koninkrijk met God aan de top en de mensen ergens beneden in het stof, nee in het koninkrijk van God is de koning een herder. Christus als koning is vooral dienstbaar. ‘Wie een overheidsfunctie heeft,’ schrijft Augustinus in zijn regel, ‘ moet zijn geluk niet zoeken in de macht waarmee hij kan domineren, maar in de liefde waarmee hij dienstbaar kan zijn.’

In de nieuwe wereld waar de mensen al in de tijden van het oude testament naar verlangden; in de nieuwe wereld waar ons evangelie al op vooruitblikt zijn wij allemaal herder van elkaar. Herders van elkaar — dat is de samenvatting waarmee we op deze laatste zondag het kerkelijk jaar afsluiten. En herders voor elkaar, dat is ook waar we vanaf komende zondag in de adventstijd weer naartoe op weg gaan. De herders zullen namelijk de eersten zijn die in de kerstnacht het goede nieuws zullen horen.

Dat we herders mogen zijn van elkaar. Moge het zo zijn.

Ekkehard Muth, 26 november 2017

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie