Ontdek God in jezelf (Kerstmis 2016)

Woord van welkom
Welkom in de Boskapel, fijn dat u allen gekomen bent om samen de kerstnacht te vieren. Het contrast kon groter niet zijn: terwijl afgelopen maandag de mensen in Berlijn op de kerstmarkt alvast iets van gezelligheid en vrede van het kerstfeest wilden proeven, bracht die aanslag verscheurdheid en geweld. In de aanloop naar het feest van de geboorte, kwam er dood en verderf.

Misschien voelt het sowieso als een contrast: terwijl er met de mensen in Aleppo gesold wordt, terwijl de populisten steeds harder schreeuwen, terwijl de grenzen tussen wij en zij steeds stelliger worden — komen we hier bij elkaar om kerst te vieren.

Maar misschien moeten we het juist daarom wel doen! Als tegenkracht tegen al het geschreeuw en wapengekletter. Waar zouden we anders terecht komen als er niet ergens mensen bij elkaar kwamen om een heel ander visioen met elkaar te delen? Vannacht delen we dit visioen. Sterker nog: in deze kerstnacht kijken we naar waar vrede en licht al een beetje werkelijkheid worden. Of zoals Huub Oosterhuis vanochtend in zijn gedicht op de voorpagina van Trouw schrijft:

‘Er zal nooit, nergens
een begin van redding zijn
als niet ten minste één mens zegt
‘hier ben ik’
en ziende om zich heen
zoekt of er nóg een is, nog twee of drie
met vonken licht ‘hier ben ik’
in hun ogen.

Vannacht gaan we op ontdekkingstocht naar ‘hier ben ik’, naar waar God in ons mens wordt, en in ‘nóg een, nog twee of drie’, in alle mensen van goede wil.
In de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. Amen

Overweging
Ontdek God in jezelf! — Normaal denken we bij religie en spiritualiteit dat het erom gaat dat je je juist van jezelf los moet maken, dat je moet opstijgen om zoveel mogelijk één te kunnen worden met God. Maar in de kerstnacht gebeurt precies het omgekeerde. God maakt zich los uit zijn hoge hemel en hij wordt mens. Waar wordt God in jou mens? Waar wordt het kind in jou geboren? — Ontdek God in jezelf!

Dat is trouwens niet geheel zonder risico, want er liggen heel wat misverstanden op de loer. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken dat jijzelf God bent. Daar hebben vooral regeringsleiders last van, die denken dat het volk een sterke man nodig heeft. Maar ook dictators en terroristen denken dat ze god zijn, zeg maar de Herodessen van alle tijden. Als koning Herodes te horen krijgt dat God mens geworden is, wordt hij bang dat hijzelf niet meer God is, en hij laat vervolgens in een ongekende terreuraanslag alle kinderen onder de twee jaar afslachten. — Het is dus niet zonder risico om God te ontdekken in jezelf, want straks ontdek je alleen maar jezelf en zie je God over het hoofd.

Maar het omgekeerde is misschien net zo erg, namelijk: dat je niet echt op zoek gaat naar God in jezelf. Dat het kind weliswaar in jou geboren wordt, maar dat je het eigenlijk niet vertrouwt en dat je te angstig bent om het aan het licht te laten komen. Ons kerstverhaal vertelt daar ook al over: Er is geen plaats in de herberg en Josef en Maria belanden in een stal. In plaats van God in jezelf te ontdekken, raak je vervolgens al te gauw onder de indruk van de sterke mannen die jou doen geloven dat ze de problemen wel zullen oplossen.

Is het wellicht daarom dat er in onze tijd overal de sterke mannen opduiken? De Herodessen van onze tijd, de Trump’s, Erdogan’s, Assad’s, Poetin’s, Kabila’s, maar ook Pegida, Wilders, Alternatieve für Deutschland enzovoort?

Sterke mannen houden ons weliswaar eenvoudige oplossingen voor, maar ze bieden geen visioen. — Wanneer Jan Terlouw terugverlangt naar een samenleving waar weer de touwtjes uit de brievenbus hangen, dan krijg je dat niet door de Herodessen van onze tijd, maar dat krijg je alleen door een visioen dat we me elkaar delen. Het visioen dat God in jezelf en in iedereen om je heen mens wordt.

Vannacht vieren we dit visioen. En daar hoef je niet eens per se christen voor te zijn. God kan namelijk ook op heel andere manieren aan het licht komen, en je mag hem ook heel anders noemen. Vannacht zien wij uit naar hoe het zou zijn als we in onszelf God weer meer zouden ontdekken. Als we weer meer op zoek gingen naar waar het kind in ons geboren wordt. En als we er weer meer op zouden vertrouwen dat God in ons mens wordt.

Hildegard von Bingen, de grote heilige uit mijn geboortestreek, zei te pas en te onpas: ‘mens, word wie je bent!’ En Augustinus, de kerkvader, maar in het bijzonder ook de vader van de Boskapel, zegt het zo: ‘Keer terug naar je hart. Keer terug naar je hart en vind in het beeld de schepper ervan.’ Keer terug naar waar God in jezelf mens wordt. En word wie je ten diepste bent — ontdek God in jezelf.

Dan heb je al die Herodessen helemaal niet meer nodig. En ook geen politiecontroles en betonnen afzettingen bij Kerstmarkten, want naast glühwein delen we er ook ons visioen van licht en vrede. Ons visioen van mensen die in Aleppo weer in vrede en vrijheid kunnen leven. Van vluchtelingen die bij ons een nieuw thuis vinden en onze samenleving rijker maken. Van touwtjes die uit de brievenbussen hangen, niet alleen in onze straten maar ook tussen de grootmachten. We vieren het visioen van een wereld waar God mens geworden is.. — Het kind wordt in jou en in ieder mens geboren. Ontdek God in jezelf!

De beweging is dus andersom. Niet wij stijgen op om één te worden met God, maar God komt naar beneden om één te worden met ons. En het risico dat God daarbij neemt is dat Hij klein gemaakt wordt, zo klein als de politieke belangen van de Herodessen, en zo klein omdat we hem niet aan het licht laten komen. Maar in deze kerstnacht vieren we juist het omgekeerde, namelijk: dat wij groot gemaakt worden. Veel groter dan onze eigen belangen, en veel groter dan al ons doen en laten. Dat we sterker en veel moediger worden dan we zelf gedacht zouden hebben.

God wordt in jou mens. Het kind wordt in jou geboren. Hoeveel bemoediging heb je nog nodig? Ontdek God in jezelf.

Ekkehard Muth, 24 december 2016

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie