De berg op én af!

Een uur van bezinning op weg naar Pasen. Als je er zo’n levensritme op na houdt: van actie en contemplatie, ben je een bevoorrecht mens. Van de ene kant leef je in de wereld: daar liggen je taken. En van de andere kant zul je met je hoofd ook weleens de hemel moeten zoeken. Bidden en werken: de berg op, zoals Jezus deed na een volle dag, om daarna als een verlicht mens weer de vlakte in te gaan. Pendelen dus, nooit helemaal thuis, op de berg niet, in de vlakte niet. Hemel en aarde kunnen niet zonder elkaar. Het verhaal van Jezus’ verlichting op de berg Tabor helpt ons deze gedachten te verdiepen.

Gebed:
Waarnaar ik verlang is uw licht als een glans over mijn leven….
waarnaar ik uitzie is uw schaduw als een mantel om me heen.…
waarop ik wacht is uw woord, waardoor ik U herken in mijn alle daagse bestaan.

Lezing:
Brief uit het dagboek van Etty Hillesum
Evangelie: Lucas: 9, 28 – 36

Overweging:
Het was al donker geworden toen Jezus, al biddend op de berg Tabor, een visioen ontving waarin God zich in volle glorie aan hem openbaarde. Veel ontmoetingen tussen God en mens spelen zich af in de nachtelijke uren. Ik hoef u alleen maar te herinneren aan de roeping van Samuël. Tijdens zijn slaap in de tempel meent hij een stem te horen die hem wakker maakt: ‘Roept U mij Heer?’ En denk ook maar aan Jozef, die in zijn slaap te horen krijgt dat hij met Maria en het kind moet opstaan om te vluchten voor de vijand. In het holst van de nacht lijken hemel en aarde elkaar even te raken. In de loop der tijden hebben dichters en kunstenaars, heiligen en mystici hierop voortgeborduurd. Weliswaar is de nacht soms ook een tijd van beproeving en aanvechting, van twijfel, eenzaamheid en wanhoop, maar ten diepste is zij een uur van intimiteit en inkeer. We worden immers niet afgeleid door de vele beelden en geluiden van de dag en kunnen ons richten op ons binnenste. Met name het geloof kan daar van profiteren. Degenen die weleens de vespers of het nachtofficie in een beschouwend klooster hebben meegemaakt, kunnen daarover meepraten. De liturgie is dáárom zo intens, omdat zij, omdat jij, niet gestoord wordt door het daglicht van de rede met zijn tegenwerpingen. Je wordt niet afgeleid door de beslommeringen en zorgen, de kansen en de uitdagingen van de dag. Je wendt je blik naar binnen en zoekt daar God – om Hem te vinden, te bespeuren, te voelen, al is het maar even. Hier en daar herstelt men het gebruik om van de Paaswake een echte nachtwake te maken. Men brengt de Paasnacht wakend door, luisterend naar 12 Schriftlezingen, mediterend, verstillend……; de stilte van de nacht heeft immers een eigen betekenis in de ontmoeting met God, om dan bij de dageraad uitbundig de opstanding van de Heer te vieren.

Dat in de intimiteit van de nacht God aanraakbaar kan worden, wordt heel duidelijk in het verhaal van de verheerlijking op de berg. Petrus geniet met volle teugen van de glans van dit nachtelijke uur, van de ervaring dat de aarde wordt omarmd door de hemel. ‘Paradise now!’Hij wil dit moment vasthouden , zich vastklampen aan dit hemels genot. Maar dan is het alsof God zijn mooie droom ruw verstoort en roet in het eten gooit. Mozes en Elia, de grote gestalten uit zijn geloof, trekken zich terug en het licht wordt overschaduwd door een wolk. De zoete droom slaat om in een nachtmerrie, want de leerlingen worden door angst overmeesterd. Desoriëntatie dreigt. Maar dan klinkt er een stem. Een wekroep: ‘Dit is mijn Zoon, luistert naar Hem’. Vertrouw je, gesterkt door deze lichtende ervaring, toe aan deze Jezus van vlees en bloed; een mens met eelt onder zijn voeten, rouwranden onder zijn nagels en een hees gesproken stem. De Jezus, die weet van de lijdensweg die hem te wachten staat. Zo dalen ze samen de berg af, verlaten ze de top waar hemel en aarde elkaar raakten, en komen ze in het dal van de dagelijkse realiteit. En daar zoekt hij de mensen op die honger en dorst hebben, die gevlucht zijn en naakt, die ziek zijn en gevangen, die met de dood in de schoenen lopen.

En hij vraagt aan zijn metgezellen, aan ons, om Hem achterna te gaan en de hongerigen te eten te geven, de dorstigen te drinken, de vluchteling op te nemen, de zieke, de gevangene te bezoeken, de dode met eerbied te begraven. Maar net als Petrus zouden we wel 3 tenten willen bouwen op de lichtende berg en alle geslaagde mensen in stralend wit bij elkaar. Slechte mensen en drop-outs, zijn er nog wel, maar die zien we niet meer, want wij zitten in de wolken, leven in een roes. Niet Hem achterna, maar onze schijnwereld.

De brief van Etty Hillesum is daarom zo indringend. Deze jonge, joodse vrouw ziet de vuile oorlogsellende om zich heen en sluit haar ogen er niet voor, zoals velen in die tijd wel deden. Ze ziet dat mensen monsterlijke ruïnes van elkaar maken, maar ze blijft God zoeken. Ze houdt God overeind door die kleine, kwetsbare mens te zoeken achter de lelijke maskers die ze zichzelf hebben opgezet.
‘Maskers af’: Etty Hillesum zoekt steeds weer naar de ziel, in zichzelf en in de ander, waarop God zijn zegel – zijn gezicht heeft gedrukt.

Dat brengt me tot slot bij de legende van Veronica, die Jezus op zijn kruisweg een doek aanreikt, waarmee hij zijn bloed, zweet en tranen kan afwissen. Die doek, zo zegt het verhaal, bewaarde de afdruk van zijn gelaatstrekken. Een gezicht dat herinnert aan de onafzienbare rij van slachtoffers, die in alle eeuwen gefolterd zijn, over de hele aarde doodgeslagen, vergast, tot as verbrand, weggestopt onder de aarde. De doek van Veronica, zegt men, is bewaard tot op vandaag ergens in een kerk. Maar het ware gelaat van Christus vind je meer afgedrukt bij hen die honger hebben, dorst, naakt of vreemdeling zijn, ziek of gevangen. Je zult Jezus meer vinden in het gelaat van een kwetsbaar mens dan in een kerkgebouw van bakstenen; meer in vluchtelingenkampen dan op een theologisch congres. Veronica ziet hem in de mens die naar de slachtbank wordt geleid. En hij ziet háár, drukt zijn zegel op haar ziel, en leeft in haar.

Joost Koopmans osa

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *