Podiumgesprek met Huub Oosterhuis: inspiratiebronnen

Woensdagavond 3 juni was Huub Oosterhuis te gast in de Boskapel, uitgenodigd door Het Huis van Compassie, de Raad voor Levensbeschouwing en Religie Nijmegen, Vincent de Paul Center en Augustijns Centrum de Boskapel.Zo’n honderdvijftig belangstellenden waren hierbij aanwezig. Een gelegenheidskoor, dat voor een groot deel bestond uit het Boskapelkoor, zong afwisselend een lied van Oosterhuis.
Oosterhuis neemt de toehoorders mee in een expositie over zijn inspiratiebronnen. Hij benoemt er drie: het ethisch appèl vanuit de joodse bijbel, de Thora; de Psalmen en alle poëzie van de wereld.

Basis


Hij staat uitgebreid stil bij wat dat joodse ethische appèl voor hem inhoudt. Aan de hand van de joodse Bijbelgeleerde David Flusser en de filosofie van de joodse filosoof Emanuel Levinas schetst hij wat de kern voor hem is van de Bijbel. Hij plaatst Jezus in de traditie van een joodse beweging die al twee eeuwen voor onze jaartelling de godsdienstige traditie opnieuw formuleert. Daarin is God de stem die de mens krachtig aanspoort tot solidariteit en trouw. De zon gaat op over slechten en goeden. Er is in die joodse traditie een ander mensbeeld en een ander godsbeeld ontstaan. Inleving, respect en compassie staan daarin centraal en geven ook perspectief aan onze beschaving. Levinas stelt dat niet ík, maar de mens die een beroep op mij doet, centraal staat.
Oosterhuis zegt: “Ik weet van waaruit en waarheen ik leven moet. Dankzij de joodse leermeesters. … Vergeet nooit dat het met licht en om het licht begonnen is”, verwijzend naar Genesis 1.

Inspiratie


Inspiratie voor hem persoonlijk en in zijn werk als dichter haalt hij uit de Psalmen. Het zijn ‘Ik-Jij-gedichten’. Oerteksten van alle joodse en christelijke liturgie. Mensen van toen en van nu zijn niet wezenlijk anders. De ene keer is er geen spoor van twijfel en dan weer het ontredderd zijn, nietig en opgejaagd. Omdat God ‘Ik’ zegt, kun je hem roepen. Hij zal er zijn voor jou, als jij er bent voor een andere mens.
Daarnaast haalt Oosterhuis zijn inspiratie uit dichters. Hij citeert een gedicht van Nijhoff en vertelt over zijn beleving van de taalkunst via een gedicht van Lucebert.

Taal


Oosterhuis gaat ervan uit dat je via de taal gedragsverandering kunt bewerkstelligen. Het begint met bewustzijn, geraakt worden. Als dat gebeurt kunnen mensen anders gaan denken over hun gedrag. Er kan een veranderingsproces plaatsvinden. Dat heeft hij zien gebeuren in de RK-kerk de laatste 40 a 50 jaar.

Podiumgesprek 3 juni 2015

Podiumgesprek 3 juni 2015

Vragen


Els Verheggen stelt Oosterhuis namens de organiserende partijen een aantal vragen. Zij bevraagt hem op het bereik dat hij al dan niet heeft met zijn talige aanpak.
Oosterhuis reageert hierop met uit te leggen dat hij niet de hele wereld kan bereiken. Maar dat je taal wel goed kunt inzetten voor bewustwording. Kerkelijke gemeenschappen kunnen zich oefenen in hoe het anders kan. Tegenkrachten versterken tegen een slavernij-systeem dat in de samenleving de toon voert. Eerst in op kleine schaal, later op grotere.

Publiek


Ook het publiek stelt zijn vragen. Vragen over hoe je Jezus in die joodse lijn kunt verstaan. Hoe het zit met Paulus en zijn bekering tot aanhanger van het christelijke geloof. Of Oosterhuis met andere religies in gesprek gaat en of er volgens hem leven na de dood is. En of het wel terecht is dat hij zo’n sterk accent bij de taal legt.
Oosterhuis reageert op iedere vraag kort en oppervlakkig. En nee, hij komt niet in moskeeën. Hij spreekt wel geregeld een imam. In de Nieuwe Liefde oefenen ze verdraagzaamheid naar elkaar toe bij bijeenkomsten waarbij moslims worden uitgenodigd.
Op de vraag hoe je nu verder kunt gaan als gelovigen in kerkgemeenschappen met deze boodschap, hoe het meer kan worden dan alleen een stukje (poëtische) kunst met elkaar beleven, reageert hij ontwijkend. “Ik weet niks. Er zijn in Nijmegen duizend plekken waar je als mens nodig bent. Verzamel mensen om je heen. Ga schouder aan schouder.”
Tja, Oosterhuis heeft natuurlijk niet de oplossing voor het probleem van de secularisatie.
Daar moeten we met zijn allen mee bezig.

Vervolg?


Gaan we zelf verder met het ethisch appèl waartoe Oosterhuis oproept? Daarover wordt op deze avond helaas niet gesproken. Maar daarin kunnen we verandering brengen! Formeren we groepen waarin we bezig gaan met morele vragen? Daar liggen kansen. Om met elkaar uit te wisselen waar we mogelijkheden zien om naaste te zijn voor de mens die ons nodig heeft.
Dan reikt zo’n avondje Oosterhuis verder dan aandacht hebben voor zijn poëziekunst en gedrevenheid.
Dan gaan ook wij binnenkort bezig met mooie en bewustmakende woorden. Wij worden zelf vertellers van boeiende en stimulerende verhalen over concrete ondernomen actie naar onze naaste!

Ik nodig je uit hieronder je reactie te plaatsen. Laten we discussie maar eens aangaan! Wat vind jij ervan?

Annet Hogenbirk
vrijgevestigd geestelijk verzorger/theoloog

Dit bericht is geplaatst in Activiteiten informatief, Nieuws. Bookmark de permalink.

1 Reactie naar Podiumgesprek met Huub Oosterhuis: inspiratiebronnen

  1. Johan Persyn schreef:

    Er is in de laatste jaar 40 veel veranderd in de RK. Het proces gaat zeer langzaam met ups en downs. Helaas ook dat pedofilie schandaal. Op ecologisch vlak hebben we straks de nieuwe encycliek en de sociale leer van de kerk was ook wat ondergesneeuwd. Voor mij is de zaligverklaring van Romero wel een mijlpaal. De houding tussen religie en wetenschap wordt ook beter gecommuniceerd door paus Franciscus. Langzaam dringen ook de ideeën van René Girard door. Dat is wellicht het voordeel van die secularisatie, we leren luisteren. Huub Oosterhuis heeft het echter ook dikwijls over het neo-liberalisme. Deze zorgt voor een cultuur van narcisme en dat is compleet tegengesteld aan de richting waarin de RK en Huub Oosterhuis uitgaan. Hij zal er zijn voor jou, als jij er bent voor een andere mens. Dit wordt zeer interessant voor de vluchtelingen, mensen met een beperking, de armen. enz

Geef een reactie