Mag dat wel of juist niet?

Legende van St. Franciscus

Legende van St. Franciscus


Bij Marcus 10: 1-10

Zusters en broeders,
Gisteren stond er een berichtje in de krant (Trouw) waarin vermeld werd dat de paus, tijdens zijn bezoek aan Amerika, onder andere een homoseksueel echtpaar bezocht. Na dat bezoek vervolgde hij zijn weg en bezocht een weigerambtenaar. Een homoseksueel echtpaar en een weigerambtenaar bezoeken, dat oogt enigszins tegenstrijdig: de een vindt dat je als homoseksueel mag trouwen en doet dat ook, de andere vindt dat zo erg en principieel onjuist dat hij of zij weigert zo’n huwelijk te voltrekken hoewel het zijn of haar werk is. En de paus, als het hoofd van de kerk, bezoekt beide, direct na elkaar.
Mag het nou wel of mag het nou niet?

Deze vraag wordt vaak gesteld en levert net zo vaak discussie op. Een discussie die eigenlijk overal over kan gaan en die bij de evangelielezing van vandaag vaak wordt toegepast op het voortijdig beëindigen van een huwelijk. Het feit dat daar zo makkelijk discussie over kan ontstaan, is niet zelden reden om deze evangelielezing maar over te slaan, want anders ‘heb je het gedoe over de echtscheiding weer’. Mag het wel of mag het niet?

Ergens, ook in ons vermoed ik, zit een kinderlijk verlangen naar de eenvoud van een rechtlijnig en eenduidig antwoord. Gewoon, omdat het prettig is om te weten waar je aan toe bent. En daarnaast ook: omdat het fijn is om te weten dat je goed zit. Het verlangen naar een eenduidig antwoord en het verlangen om aan de goede kant te staan zijn beide de moeite waard om bij stil te staan. Het zijn begrijpelijke verlangens en het is zaak om daar goed naar te luisteren. In ieder geval zijn er in onze kerkelijke instituten ook altijd wel functionarissen te vinden die de kinderlijke behoefte aan een eenduidig antwoord willen beantwoorden. Het geeft hen macht en soms zelfs gezag. Gelukkig laat paus Franciscus zich niet verleiden om gemakkelijke antwoorden te geven.

Op een of andere manier trekt zo’n discussie van mag het wel of mag het niet, altijd scheidslijnen en je komt dus ook altijd aan een van beide kanten uit. Het is een soort discussie die mensen scheidt en uit elkaar drijft. Aan de ene kant de mensen met het veronderstelde gelijk, aan de andere kant de mensen die verondersteld fout zitten. Maar zo simpel is het niet. Kijken we naar het evangelie van vandaag dan lijkt het misschien simpel, vaak is deze lezing versimpeld uitgelegd als een verbod op echtscheiding. Maar zo simpel is het dus niet. Er zitten allemaal haken en ogen aan als je op zoek bent naar een eenduidige uitleg. Om te beginnen de bedoeling waarmee de farizeeën de vraag stellen. Ze zijn niet inhoudelijk geïnteresseerd, de farizeeën proberen Jezus in een val te lokken. De vraag van de farizeeën is een val. Omdat onder de joden in die tijd verschil van uitleg was over de wet van Mozes. Maar een val was het vooral omdat, als Jezus zou zeggen dat echtscheiding niet mag, dat uitgelegd zou kunnen worden als kritiek op Herodes die gescheiden was en met Herodias hertrouwd. En Johannes de Doper had al kritiek gehad op Herodes gegeven en dat was niet goed afgelopen.

Als antwoord op de vraag van de Farizeeën verwijst Jezus in eerste instantie naar een voorschrift uit Deuteronomium. Mozes verklaart daar dat een man mag scheiden. Jezus maakt er voor alle duidelijkheid daarmee gelijk een joodse kwestie van. Maar Jezus geeft ook aan dat het een gebrek-aan-beter oplossing is. Waar het Jezus echt omgaat is niet de regel uit Deuteronomium. Waar het Jezus echt om gaat is het grote perspectief van de schepping. Jezus verwijst in tweede instantie niet naar Deuteronimium, maar naar Genesis. Daar wordt verhaald van het eerste begin. Hoe God de aarde heeft geschapen en toevertrouwd aan de mens, aan man en vrouw. Daar in dat toevertrouwen van de aarde aan de mens, dus ook aan ons, daar ligt onze oproep en opdracht tot trouw. Daar waar God ons gewild heeft, daar waar God ons geluk beoogd heeft, daar is de ruimte gegeven aan de mens om trouw te zijn aan elkaar, zoals we zongen ‘als kinderen van het licht’. We zijn geroepen om trouw te zijn aan elkaar, om met elkaar zorg te dragen voor deze aarde.

Deze aarde die zo prachtig wordt bezongen door de heilige Franciscus, wiens feestdag we vandaag vieren. Niet voor niets heeft de Internationale Dierenbeschermingsvereniging in 1929 deze dag gekozen als Dierendag. Franciscus van Assisi bezingt in dit lied onze moeder aarde, met broeder zon en zuster maan, met broeder wind, zuster water en broeder vuur. Alsof Franciscus wil benadrukken hoe wij elkaar, niet alleen als mensen maar ook de natuur, als broeders en zusters nodig hebben. En dat allemaal gericht op de bron en schenker van al wat leeft. De trouw van man en vrouw aan elkaar kan alleen goed gezien worden tegen de achtergrond van de schepping. De schepping waar God aan begonnen is, waar God ons gewild heeft, waar God ons geluk gewild heeft, waar God ons geluk nog steeds wil, tot op de dag van vandaag.

Eerder zei ik dat er in ons soms een verlangen leeft naar een eenduidig en rechtlijnig antwoord. Zo’n antwoord krijgen we niet. De bijbel is geen boek van wet en regelgeving, we krijgen geen eenduidige antwoorden. Als we willen kijken naar alleen de huwelijkse trouw, dan kan een huwelijk zomaar een vorm van ontrouw zijn als de echtelieden elkaar niet opbouwen en steunen. Anderzijds is een echtscheiding meestal een bij-gebrek-aan beter oplossing, die groot verdriet met zich mee brengt. Eenduidige antwoorden zijn er niet. Maar het moge duidelijk zijn: God heeft met de schepping ons gewild, ons geluk gewild, God wil ons geluk nog steeds. Dat geluk is te vinden in trouw zijn aan elkaar en aan zijn schepping.

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie