Lieve vrede is geen vrede

Romeins zwaardLieve vrede is geen vrede. Het is ons allemaal wel overkomen. Dat je gevraagd werd, of dacht, laat ik dat maar niet doen, niet zeggen, omwille van de lieve vrede. Het is inderdaad niet altijd verstandig om het volle pond te eisen, hardnekkig op je punt te blijven staan. Maar als je dingen doet of laat om de lieve vrede, dan vóél je dat er iets mis zit. Er blijft iets ongezegd. Misschien wel: waar het om gaat blijft ongezegd. Waar het echt om gaat, juist dat zeg je niet tegen elkaar. En dat is jammer. Misschien doen we het om elkaars kleinzieligheid te ontzien. Omdat we weten, de ander hoort dit niet graag. Ik zou het zelf misschien ook niet graag horen. En dan zeggen we het maar niet. En dat is niet eens onverstandig. Je kunt ook niet altijd op het scherpst van de snede leven, met het mes op tafel, met het hart op de tong. En toch is het jammer. Er blijft iets liggen. Een kans blijft onbenut. De rimpelloosheid geldt alleen voor het oppervlak. Dieper blijft de onrust, het probleem. Het is hoogstens een tijdelijke oplossing, een verlegenheidsoplossing, een noodverband. Het is de lieve vrede, niet de ware vrede.

Het gedicht Vrede van Leo Vroman is een verschrikkelijk gedicht. Dat zou je niet denken als je het slot hoort, dat veel vaker geciteerd wordt dan het begin. Tegen het einde van de viering krijgen horen we het nog een keer te horen:

Kom vanavond met verhalen
hoe de oorlog is verdwenen,
en herhaal ze honderd malen:
alle malen zal ik wenen.

Het klinkt lief, maar ook een beetje verdrietig. Als je ze leest aan het einde van het bittere, wanhopige, verdrietige, boze, ontstelde gedicht dat Vroman schreef, klinken ze heel anders. Hij schrijft niet over een lieve vrede. Lieve vrede is geen vrede. Echte vrede moet ook een plaats bieden aan de herinnering van angst en pijn.

De woorden van Jezus, over geen vrede brengen maar het zwaard, en wiggen drijven, klinken ons misschien vreemd in de oren. Maar het is omkering, overdrijving. Natuurlijk wil Jezus vrede brengen. Maar als de liefde voor je ouders en andere dierbaren voor de vrede gaat, dan ben je Jezus’ vrede niet waard. Als de vrede geen moeite mag kosten, dan ben je Jezus niet waard.

We hoorden het ook in de Nijmeegse vredesverklaring: vrede vraagt erom dat we elkaar kritisch blijven volgen. Niet ons laten leiden door wat er ver weg gebeurt. Elkáár kritisch blijven volgen. We bezitten de vrede niet, we zijn ernaar onderweg. En op de weg naar de vrede moeten we onszelf en elkaar blijven vragen: ben ik, ben jij, zijn wij nog wel op de goede weg? Lastige vragen soms, maar lieve vrede is geen vrede.

Dat is ook wat Amnesty doet: vragen stellen bij wat er gebeurt. Dient dit de vrede? Is dit rechtvaardig? Laat dit mensen in hun waarde? En Amnesty spreekt zich uit en voert actie waar de ware vrede wordt geschonden, waar mensen onrechtvaardig worden behandeld en hun rechten en hun waardigheid dreigen kwijt te raken. Ook als het lastige vragen zijn. Ook en juist als die vragen de lieve vrede niet dienen. En Amnesty zet zich met nadruk in voor mensen die zelf kritische vragen stellen en daarom vervolgd worden. Een van die mensen is Atena Farghadani, een Iraanse kunstenares die met haar kunst kritiek levert op de Iraanse overheid. Ze is daarvoor veroordeeld en Amnesty zet zich in voor haar vrijlating. Wij kunnen ons daarbij aansluiten en na afloop van deze viering met onze handtekening die actie ondersteunen. Doe dat! Want lieve vrede is geen vrede.

Lieve vrede is geen vrede. Veraf, maar ook in Nijmegen. Veraf, maar vooral ook in ons eigen leven. Laten we vragen blijven stellen bij het onrecht dat we zien, laten we open blijven staan voor de vragen die anderen ons stellen. Dan wordt het misschien ooit nog vrede. Want lieve vrede is geen vrede.

Karel Peijnenborg

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

1 Reactie naar Lieve vrede is geen vrede

  1. Antoine Schröder schreef:

    Gisteren voor het eerst na een lange tijd weer in de Boskapel geweest. Voor mij een hele verademing. Ik ben eigenlijk het geloof in onze kerk waar ik toch nog af en toe kom, kwijt geraakt. Voel me hier weinig bij betrokken. Hoop die betrokkenheid in de Boskapel weer te vinden. Deze dienst samen met Amnesty trof mij. Ook bij de overweging voelde ik me betrokken. Ik ben eigenlijk een zoekende en hoop dat ik mij in de Boskapel ga thuis voelen. Ik ben in ieder geval erg blij dat ik afgelopen zondag deze stap heb gezet.

Geef een reactie