Iemand worden, iemand zijn: het beeld en de maker

Michelangelo_-_Awakening_slaveLezing: Johannes 3,14-21

Het water stroomt maar door. Op weg door de veertigdagentijd gaan we gestaag verder. En net als het water staan we even stil bij de stenen die in het water liggen en bij de obstakels in ons leven. Maar dan kijken we ook weer verwonderd naar de weg die we om die stenen heen gevonden hebben. En al gaande onze weg zien we hoe ook de stenen zelf veranderen.

Grote beeldhouwers zoals bijvoorbeeld Michelangelo, die zeggen vaak dat zij niet zozeer kunstwerken aan het máken zijn, maar dat zij eigenlijk alleen maar overtollige steen weghalen om het beeld wat daarin verborgen zit te bevrijden. Wat voor beeld zit in onze steen verborgen? Wat zal er tevoorschijn komen als het water zijn werk heeft gedaan?

Vorige week zat Herman Finkers bij College Tour. En toen Toine Huijs hem naar zijn geloof vroeg antwoordde hij met een typische Finkers-zin. Hij zei: “Katholiek zijn is een geaardheid.” — Maar, ging Toine Huijs verder, met al die rigide hiërarchie en al die misbruikschandalen, voel je dan niet de neiging om je heil elders te zoeken? Nee, zei Finkers, katholiek zijn is een geaardheid, je komt er gewoon niet vanaf, het is geen kwestie van een keuze. En die misstanden, die zijn niet katholiek. Of, om het maar in onze woorden te zeggen, die misstanden zijn de overtollige steen die het eigenlijke beeld nog gevangen houden en die het beeld misvormen.

Onze lezing van vandaag lijkt in eerste instantie te gaan over al de misstanden in ons leven, dat we het licht schuwen en dat onze daden het licht niet kunnen verdragen. En zal de mensenzoon daar nu eindelijk eens orde op zaken stellen en er een oordeel over uitspreken? Nee, zegt Jezus, wie niet gelooft is al veroordeeld, en wie het licht schuwt die is al genoeg gestraft. Hij is al opgesloten in de duisternis van dat zware en onbehouwen rotsblok om hem heen.

Maar het oordeel ziet er heel anders uit: het oordeel is dat het licht in de wereld kwam. Dat is een heel andere insteek. Het gaat Jezus niet om de overtollige steen die alsmaar het beeld vertekent. Het gaat niet om de vraag, wat doen we toch aan al die misstanden, hoe krijgen we de zonde de wereld uit en wat doen we toch met al die duisternis. Nee, het oordeel is dat het licht in de wereld komt, dat je gewoon het uiteindelijke beeld te zien krijgt; zoals een Michelangelo al in de steengroeve kan zien wat er in die onbehouwen marmeren rotsblok opgesloten zit. In plaats van je te wijzen op al je tekortkomingen, krijg je gewoon te zien wie je ten diepste bent.

Onze steen ligt nog hier in het water om door het water gevormd en gepolijst te worden, maar Jezus laat je al zien wat voor beeld in je steen verborgen zit. Kijk, dit ben je, en dit zal je worden. Of om met Finkers te spreken: dat is je ‘geaardheid’.

Je ‘geaardheid’ die ligt niet altijd even dik bovenop. Dan heb je misschien een heel ander beeld van jezelf, maar telkens weer als je dat beeld nastreeft wil het niet zo goed lukken, totdat je er helemaal mee in de knoop zit. Of het is zo dat anderen een beeld van je hebben, en eigenlijk vind je dat zelf ook een mooi beeld. Je bent geliefd, je ervaart warmte, je past helemaal in het plaatje, want samen met de anderen om je heen vorm je een mooi geheel. — Maar opeens merk je dat jouw beeld niet af is, opeens zie je dat er een heel ander beeld aan het licht wil komen. Dan kan het in eerste instantie inderdaad als een oordeel voelen zoals Jezus dat hier formuleert. Want het is een hele weg te gaan, er moet misschien wel heel veel water aan te pas komen om de steen te vormen en te polijsten. Het is een hele tocht door jouw veertigdagentijd om te worden en te zijn.

Augustinus heeft dat aan den lijve ervaren. “Zie, U was in mij, maar ik zocht U buiten mij. In al mijn ongevormdheid … was U in mij, maar ik was niet met U. U hebt uw licht laten stralen en mijn blindheid verdreven.” Dat is wat Jezus ook in ons evangelie zegt: het oordeel is dat het licht in de wereld kwam. Dat je niet op je ‘ongevormdheid’ wordt afgerekend, maar dat je in het licht te zien krijgt wie je bent en wie je zult worden.

En op een ander moment beschrijft Augustinus het zo: “Daarbuiten dool je rond, vervreemd van jezelf. Waarom ga je van jezelf weg? Keer terug naar je hart.” En zie daar je ware ‘geaardheid’. Kijk als de beeldhouwer door je ‘ongevormdheid’ heen en zie daar het beeld van God. “Herken in het beeld van God de schepper ervan.”

Het water stroomt maar door, over en om onze stenen heen. Het beeld zit er al, en het zal aan het licht komen.

Ekkehard Muth

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

1 Reactie naar Iemand worden, iemand zijn: het beeld en de maker

  1. Theo Thier schreef:

    Een zusje van me is op de leeftijd van nog geen anderhalf jaar gestorven, en een nog jongere broer heeft zelfs geen dag geleefd.
    Om die ‘stenen’ heeft het water maar heel kort gespoeld.
    Zélf ben ik inmiddels 82; Is mijn ‘rotsblok’ nou zo hard, of is het beeldje wat er tevoorschijn moet komen zo klein, dat het water daar zoveel tijd voor nodig heeft?

Geef een reactie