Iemand worden, iemand zijn: Door de woestijn

JezusInDeWoestijnLezing: Marcus 1, 12-15

De evangelist Marcus is een beetje de Rembrandt van de bijbel. Op dit moment is er in het Rijksmuseum de wel heel bijzondere tentoonstelling ‘De late Rembrandt’. Voor het eerst en waarschijnlijk ook voor het laatst in de geschiedenis zijn nagenoeg alle werken van Rembrandt bij elkaar gebracht. Als de schilderijen en tekeningen straks weer over de hele wereld uitzwermen en naar hun eigenaren terugkeren, zullen ze waarschijnlijk nooit meer bij elkaar komen.

Ik ben geen kenner, maar toen ik ons evangelie voor vandaag las moest ik denken aan wat de directeur van het Rijksmuseum vertelde. Hij zei, dat Rembrandt maar een penseelstreek nodig heeft om een diepe gelaagdheid van gevoelens uit te drukken. Of, zoals hier op de tekening ‘De verzoeking van Christus’ heeft hij maar aan een paar halen met de potlood genoeg om te laten zien wat er allemaal in Jezus om gaat. Een paar grove streken met de potlood en je ziet alle keuzes, verleidingen, alle twijfels en alle vastberadenheid langskomen. Een paar strepen op papier, maar in dat ene moment wat op papier is vastgelegd is zie je bij wijze van spreken nu al de hele toekomst van Jezus. Het is maar één ogenblik, maar hier zie je Jezus worden wie hij is.

Zo werkt Marcus ook. Eén zin: Jezus gaat de woestijn in, wordt daar door Satan op de proef gesteld, en de engelen zorgen voor hem. In één penseelstreek waar je de structuur van de afzonderlijke haren nog ziet zet Marcus een verhaal neer wat bol staat van gevoelens, twijfels, worsteling, verlangens, toewijding, trouw… En terwijl ik dit allemaal opnoem merk ik dat ik er nog wel honderd andere begrippen aan zou kunnen toevoegen, en dan zou ik het nog steeds niet afdoende beschreven hebben.

Misschien is het dan inderdaad beter om het maar met een paar potloodstrepen aan te duiden. Dan is niet de tekening zelf het beeld, maar het beeld ontstaat in de kijker. En dan is niet het evangelie het verhaal, maar het verhaal ontstaat in onszelf. Op het papier staat dan ‘Jezus in de woestijn’, maar het gaat om jezelf in de woestijn.

Die paar penseelstreken van Rembrandt en Marcus zijn het vehikel voor jouw eigen woestijn. Door welke woestijn ben jij aan het gaan? Maar misschien geniet je op dit moment van een heerlijke oase, en denk je even niet aan de weg die je nog moet gaan. Misschien heb je het ergste achter de rug en begint het land langs je weg voorzichtig aan weer wat vruchtbaarder te worden. Of zit je er net middenin en blijken je hoop en je uitzicht alleen maar luchtspiegelingen te zijn. Je gedachten draaien in cirkeltjes en je komt er maar niet uit. Alles waaraan je je vastklampt verbrokkelt tot stof. En je vreest dat je in de woestijn zult blijven.

Het evangelie van Jezus in de woestijn staat niet voor niets aan het begin van de veertigdagentijd. De veertig dagen, dat zijn de veertig jaar waarin het volk Israël door de woestijn trok. Het is ingegeven door het besef dat de woestijn je weliswaar kan breken, maar dat je door de woestijn uiteindelijk wordt wie je bent. We hebben voor de veertigdagentijd het thema gekozen: iemand worden, iemand zijn. Hoe je de woestijn doorstaat is sterk afhankelijk van wie je bent. Geef je gauw op, verlies je snel het vertrouwen, laat je je door angst overmannen? Of grijp je graag naar snelle oplossingen, zoals de duivel die in de andere evangelies voorstelt, ben je gauw tevreden met een kleine oase, of heb je genoeg aan wat luchtspiegelingen? Misschien ben je wel iemand die alle moed verzamelt en gewoon maar gaat, op hoop van zegen, die ondanks de woestijn om je heen toch het beloofde land voor ogen houdt, ook al weet je niet hoe dat eruit ziet en of je er wel komt?

Iemand zijn — wat voor iemand ben je? Maar misschien ben je ook van alles wat. Dan weer moedig en vastberaden, dan weer zinkt je de moed in de schoenen, dan weer wil je je terugtrekken in de kortstondige dagdromen van de luchtspiegelingen.

Hoe dan ook, de woestijn gaat niet spoorloos aan je voorbij; de woestijn vormt je. Door de woestijn wórdt je ook iemand — iemand worden. Op de tekening van Rembrandt zien we Jezus ‘worden’. Hij wordt degene die al onze woestijnen zelf ondergaat. Hij wordt iemand die aan de woestijnen zelfs sterft, en hij wordt iemand die uit de woestijnen verrijst tot het beloofde land. Zoals Rembrandt zijn potloodstrepen zet, zo tekent ook Marcus met een paar strepen verder. Want al in de volgende zin zet hij met twee penseelstreken neer: “Jezus ging naar Galilea waar hij het goede nieuws verkondigde. Dit was wat hij zei: het koninkrijk van God is nabij.”

Twee drie strepen en vanuit de diepste woestijn belanden we in het koninkrijk van God. De ogen van Jezus lijken het koninkrijk al te zien. Dat is wat we ten diepste zijn en wat we ten diepste zullen worden: we zijn mensen van het koninkrijk, je bent beeld en gelijkenis van God, ook midden in de woestijn. En we zullen worden mensen van het koninkrijk, jij zult de woestijn ontstijgen.

Zo gaan we op weg door de veertigdagentijd. En ook al zien we nu alleen nog maar wat penseelstreken, het beloofde land tekent zich al af.

Ekkehard Muth

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie