Vijf broden van machteloosheid en twee vissen van pijn en verdriet

Rookwolk vlucht MH17Lezingen: Jes 55, 1-3 en Mat 14, 13-21

Welkom in de Boskapel. Hier komen we bij elkaar om het visioen te delen zoals Jesaja het in onze lezing vandaag verwoordt: “Hierheen! Hier is water. Kom, ook heb je geen geld. Koop hier je voedsel en eet. Koop wijn en melk zonder betaling.”

En we komen hier om met elkaar ook onze twijfels en radeloosheid te delen, zoals de leerlingen in het evangelie van vandaag: “Wij hebben hier niets, alleen vijf broden en twee vissen.”

Het was weer een week van vijf broden en twee vissen. Tergend hoe de onderzoekers keer op keer weer teruggestuurd werden, hoe alle onderhandelingen al geschonden werden terwijl de onderhandelaars nog aan tafel zaten. Een week waar de machteloosheid alsmaar schrijnender werd en waar opnieuw zout in de wonden van de nabestaanden gestrooid werd. Een week waar de geweldsuitbarsting tussen Israël en Palestina apocalyptische dimensies aannam.

En hoe vaak sta je niet in je persoonlijke leven met slechts vijf broden en twee vissen in je handen; en snak je naar een beetje zicht op het visioen, naar een beetje wijn, melk en honing.

Laten we ook vanochtend weer beide met elkaar delen: het visioen en onze twijfels. En laten we zien hoeveel we uiteindelijk in de twaalf manden mogen verzamelen.

In de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest. Amen

Overweging

“Wij hebben hier niets, alleen vijf broden en twee vissen,” zeggen de leerlingen. Daar staan ze dan.

Daar sta je dan met je vijf broden en twee vissen tegenover vijfduizend man. Dan ga je met lood in je schonen op ziekenbezoek en je hebt niets waarmee je de ander zou kunnen troosten. Je zit van te voren alvast te bedenken wat je zou kunnen zeggen, maar de woorden verpulveren als vijf broden en twee vissen in 5000 nietszeggende stukjes.

Maar opeens blijkt de zieke blij dat hij niet weer van die lege vijf-broden-twee-vissen-pep-praatjes over zich heen krijgt. In plaats daarvan delen jullie maar wat jullie hebben: de vijf broden van radeloosheid en de twee vissen van nabijheid. En ineens blijken jullie twaalf manden vol over te houden, twaalf manden vol troost, vol vertrouwen, vol gemeenschap.

Daar sta je dan. Vol ongeloof kijk je naar de beelden uit de Gazastrook, een gebied kleiner dan Texel, wat stijf blijkt te staan van de wapens. En je kijkt naar Israël dat meedogenloos dood en verderf zaait. Je kijkt naar een conflict dat al in oudtestamentische tijden zo ingebakken zat dat het al in het boek Genesis ingang gevonden heeft in de bijbel. In een poging om het conflict te verklaren zijn de mensen op gegeven moment het verhaal gaan vertellen van Ismaël, de oudste maar buitenechtelijke zoon van Abraham, en van zijn jongste zoon Isaak, die Abraham en Sara nog op hoge leeftijd gekregen hebben, en die uiteindelijk de stamvader van Israël werd. — Aan de ene kant vertelt het verhaal dat je aan dit conflict niet meer ontkomt, maar aan de andere kant vertelt het ook dat beide volken broers van elkaar zijn. Hoe dan ook: we staan nog steeds met vijf broden en twee vissen te kijken naar de zoveelste escalatie van dit vijfduizend-man-conflict.

“We hebben hier niets,” zeggen de leerlingen, “alleen vijf broden en twee vissen.” Daar sta je dan net als de onderzoekers die maar geen toegang kregen tot de rampplek om daar nog de laatste lichaamsdelen en persoonlijke bezittingen in te zamelen. De nabestaanden krijgen hun dierbaren alsmaar niet terug, maar in alle ellende en verdriet zou het misschien toch twaalf manden vol troost betekenen als ze hun dierbaren tenminste konden begraven of cremeren.

Daar sta je dan vol ongeloof te kijken hoe Oekraïners en Russische separatisten alle beschaving en alle menselijkheid laten varen. Als je toch het lef hebt om een passagierstoestel af te schieten, heb dan ook het lef om de onderzoekers hun werk te laten doen. De mensen voor wie beide partijen menen te vechten schamen zich al lang dood. Als niet eens de doden begraven mogen worden en als de waarheid niet aan het licht mag komen, wat is het dan waarvoor je vecht?

We staan er dan met de vijf broden en twee vissen van afspraken die niet nagekomen worden, en met de vijf broden en twee vissen van wat economische sancties.

Sinds de vliegtuigramp twee en een halve week geleden is er weer meer dreiging in de wereld gekomen. De vijfduizend-man van machtspolitieke belangen in de wereld zijn opeens veel sterker geworden. En de vijfduizend-man van gebrek aan beschaving, de vijfduizend-man van barbarij, en de vijfduizend-man van kwaad en onmenselijkheid lijken overmachtig te worden; zo overmachtig als de menigte toen zodat Jezus zijn toevlucht moest nemen op een boot.

“Wij hebben hier niets, alleen vijf broden en twee vissen,” zeggen de leerlingen. Maar Jezus zegt: “Geven jullie hun maar te eten.” Wij hebben hier ook niets, alleen vijf broden van machteloosheid en twee vissen van pijn en verdriet. De leerlingen beginnen dan toch maar uit te delen. En wij delen ook maar uit. Vijf broden van respect voor de overledenen, twee vissen van langs de kant staan, wat bloemen op de weg en wat onbeholpen geklap als de stoet met rouwauto’s langskomt. We delen vijf broden van elke dag toch maar weer proberen de rampplek te bereiken, twee vissen van toch maar weer opnieuw onderhandelen. We delen in deze weken onze machteloosheid.

En ondertussen zien we toch twaalf manden gevuld worden. Twaalf manden troost voor de nabestaanden, twaalf manden met hoop op de waarheid. Maar ook twaalf manden vol gemeenschapsgevoel, twaalf manden vol dat we weer beter weten wat ons heilig is, dat ons weer de waarde van onze beschaving voor ogen staat, dat we weer beter beseffen wat voor een wereld we nastreven. — Een wereld met twaalf manden vol gerechtigheid, twaalf manden vol liefde en vriendschap, twaalf manden vol leven zoals God het voor ons droomt.

“Geven jullie hun te eten,” zegt Jezus. Deel wat je hebt, ook al sta je er maar met vijf broden en twee vissen tegenover vijfduizend man. En houd alvast de twaalf manden bij de hand, die zal je nodig hebben.

Ekkehard Muth

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie