De beker drinken: Om vrijheid

Lezingen: Gen 2,7-9;3,1-7, Mt 4,1-11

Welkom op deze eerste zondag van de 40-dagentijd, een tijd waarin wij ons voorbereiden op Pasen. Het thema waarvoor de Boskapel dit jaar gekozen heeft is ‘De beker drinken’. Daarbij gaat het om twee bekers: de beker van Jezus en onze eigen levensbeker. Vandaag zit het in ons leven mee, morgen zit het misschien wel tegen. Wat de levensbeker ons vandaag laat drinken, smaakt bijvoorbeeld zoet, en morgen is de smaak bitter.

Ook nu in de 40-dagentijd, drinken we uit Jezus’ beker zodat we gesterkt en toegerust zijn om een betere leerling van Jezus te kunnen worden, en we ook gesterkt en meer toegerust zijn voor de vragen, onzekerheden en zorgen die ons in het leven van alledag bezig houden. Want vandaag zit het mee en morgen zit het tegen…

Het thema deed me denken aan het gesprek dat Jezus eens had met een moeder en haar twee zoons. De moeder vraagt aan Jezus of haar zoons later, in het koninkrijk van God, links en rechts van Hem mogen zitten. Jezus antwoordt dan: vrouw, u weet niet wat u vraagt, en aan de zoons vraagt hij: kunnen jullie de beker drinken die ik zal drinken (Mt 20,20-23)? Deze vraag stelt hij ook aan ons: kunnen wij de beker drinken die Hij drinkt? We denken over deze vraag verder na. En vragen ons ook af of ‘de beker drinken’ soms ook te maken heeft met onze vrijheid als mens …

Overweging

Het is vandaag de 1e zondag van de 40-dagentijd, de tijd waarin wij ons voorbereiden op Pasen als Jezus uit de dood wordt opgewekt. Jezus wil niets anders dan dat wij hem volgen, de dood achter ons laten en opnieuw gaan leven. Dat is niet niks. Zijn wij daar klaar voor? De 40-dagentijd is bij uitstek een tijd van bezinning, van alléén zijn zoals Jezus in de woestijn, van vasten, van stilte en soberheid. We kunnen in deze tijd ook samen de beker drinken om elkáár te helpen als we zinvol willen leven, ons willen wijden aan zaken die voor God, voor de wereld en ook voor onszelf van belang zijn. Bezinnen we ons op ons leven. Kunnen we ons leven ook sturen in de richting van een vrijheid die in Jezus Christus verankerd is?

De Nederlandse priester Henri Nouwen stierf in 1996, in de VS, waar hij als priester aan een instelling voor meervoudig gehandicapten verbonden was. Vlak vóór hij stierf schreef hij het boekje ‘Kun je de beker drinken?’ In dit boekje wijst hij op de waarde van het met elkaar het glas — of de beker — heffen en het samen drinken van de beker. Met heilwensen kunnen we op het leven toasten en elkaar steun beloven op onze gezamenlijke tocht. Zó kunnen we er voor elkaar zijn, worden we een gemeenschap en in het besef van wederzijdse kwetsbaarheid, delen we in elkaars lief en leed.

Mensen kunnen in hun leven Jezus volgen. Jezus is voor ons, christenen, het mens geworden Woord van God. Hij heeft de beker gedronken die mensen te drinken krijgen die de wil van de Vader proberen te doen, die op het goede gericht willen zijn, die hun vrijheid gebruiken om de juiste keuzes te maken in hun leven.

Kunnen wij de beker drinken die Hij gedronken heeft? Wat zijn de keuzes die Jezus in zijn leven heeft gemaakt? Hoe heeft Hij de wil van de Vader proberen te doen, hoe heeft Hij zijn vrijheid gebruikt om een goed mens te zijn? We kennen de verhalen van zijn ontmoetingen met mensen die de verkeerde weg zijn ingeslagen, de zondaars van zijn tijd, en hoe Hij rond trok om zieken te genezen, blinden het licht terug te geven, doden ten leven te wekken. Wij kunnen niet alles doen dat Hij heeft gedaan, en we weten niet altijd wat in een bepaalde situatie de juiste keuze is. Vandaag leert Hij ons wel hoe wij het kwaad, de duivel, de slang uit het paradijsverhaal, kunnen weerstaan. Hoe wij kunnen kiezen voor God. Ondanks zijn honger wil hij niet dat de stenen in de woestijn in brood veranderen. Hij is niet uit op macht en wil niet de heerser zijn over alle koninkrijken van de wereld. Hij wil zijn Vader-God niet op de proef stellen maar Hem trouw blijven en Hem alleen aanbidden. Hij ziet af van de aardse verleidingen waaraan een mens verslaafd kan raken, die een mens onvrij maken.

Volgens Henri Nouwen kun je door het drinken van de beker van het leven, vrijheid vinden; de beker van het leven is de beker van verlossing. Het drinken ervan kan ons verlossen van verslavingen, dwangmatigheden en obsessies die ons onvrij maken. En je kunt er kracht, gezondheid, vrijheid, hoop en moed door krijgen, bijvoorbeeld doordat je iets als levenstaak gaat zien. Eens kwam iemand bij zijn instelling op bezoek en één van de bewoners vroeg hem: waarom gaan de mensen altijd weer weg? De bezoeker hoorde het verdriet achter de vraag: de bewoners blijven hun leven lang in de instelling, terwijl veel groepsleiders en bezoekers na een tijdje weer vertrekken. De bezoeker zei: het doet pijn als mensen zo vaak afscheid van je nemen. Het lijkt alsof ze niet echt van je houden. Want als ze van je houden, waarom gaan ze dan weg? Maar weet je, door jullie vreugde en verdriet heb je een speciale levenstaak. Je stuurt de mensen terug naar waar zij vandaan kwamen, om dáár iets van de liefde te laten zien die zij hier samen met jullie hebben beleefd. Dat is jullie levenstaak. Zo werd de beker van verdriet van de bewoner, de beker van verlossing. En zó kan het drinken van de beker de weg worden naar ware menselijke vrijheid.

Kunnen wij de beker drinken die Jezus gedronken heeft? Wat is het antwoord van de zonen van de vrouw die zo graag zag dat zij in het Koninkrijk van God, links en rechts van Hem zouden zitten? Deze zonen behoren tot de kleine kring van goede vrienden van Jezus, het zijn Jakobus en Johannes, twee zonen van Zebedeus, en hun antwoord op de vraag van Jezus is bevestigend: ja, zij kunnen de beker drinken die Jezus zal drinken. En Jezus gelóóft de zonen, Hij wéét dat zij dat kunnen. Hij wéét dat mensen in hun leven de juiste keuzes kunnen maken en dat zij óók de gevolgen van die keuzes kunnen dragen. Mensen kunnen zijn leerlingen, zijn volgelingen zijn, zij kunnen de beker drinken die Hij gedronken heeft. Zij zijn geschapen met het vermogen om te zien wat goed is en wat kwaad.

Zijn de mensen zo geschapen, of danken zij dit vermogen misschien aan het eten van de verboden vruchten van de boom van goed en kwaad waartoe de slang Eva, en Eva op haar beurt Adam heeft verleid? We hoorden het in de eerste lezing. Na het eten van de verboden vruchten zagen Adam en Eva in dat het verkeerd geweest was om zich te laten verleiden door de slang. Zij kwamen tot inzicht en schaamden zich voor hun naaktheid, voor hun naakte mens-zijn. Zij hadden gróter willen zijn dan de mens die zij waren. Zij hadden zo groot als God willen zijn, zij hadden God zelf willen zijn. Maar dat is mensen niet gegeven, God is groter dan wij!

Mensen kunnen de beker drinken die Jezus gedronken heeft. En zij kunnen de beker drinken die zij in hun leven zelf te drinken krijgen. Ze zijn geboren als vrije mensen die de juiste keuzes kunnen maken als het gaat om hun leven, hun lichaam, en als het gaat om àndere mensen, dichtbij en veraf. Als het gaat om het meer menselijk maken van de wereld. Mensen zijn geboren met een vrije wil. Als u meer na wilt denken over deze vrije wil van de mens, doe de komende maanden dan mee met de vormingsactiviteiten hier in de Boskapel. Morgen is de 1e avond.

Mensen zijn vrij, kunnen de juiste keuzes maken en zijn er ook voor toegerust om de gevolgen van hun keuzes te dragen, zoals Jezus het kruis van zijn lijdensweg gedragen heeft. Jezus gelooft dat mensen dat kunnen. Hij gelooft de zonen van Zebedeus. Zij en ook wij kunnen de beker drinken die Jezus gedronken heeft. Maar Hij kan hen en ook ons, geen plaats beloven aan zijn linker- of zijn rechterzijde. Daar gaat Hij niet over. Dat is een zaak van God, zegt hij.

Mensen kunnen de beker drinken die Jezus gedronken heeft. Voor Henri Nouwen is Jezus’ beker een beker van verdriet, angst en pijn, maar ook een beker van vreugde. Jezus wil ook vreugde met ons delen. Jezus’ beker is een beker gevuld met lief en leed, die we kunnen drinken op onze weg naar verlossing. Wij zullen met Jezus mee op kunnen staan en als nieuwe mensen geboren worden, maar het drinken van de beker verzekert ons niet van een plaatsje vlak náást Jezus. Voor ons is en blijft het drinken van de beker van Jezus een daad van vertrouwen en een daad van overgave aan een God die ons liefheeft, maar die wel groter is dan wij.

Julia van Wel

Dit bericht is geplaatst in Nieuws, Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie