Willibordzondag 2010

Lezingen: De kleine vogel en de brief van Paulus aan de Hebreeën 13,7-17a

De tijd waarin Willibrord leefde ligt ver achter ons, 1300 jaar geleden. En vandaag gaan we naar die tijd terug. Waarom eigenlijk? Om die ene figuur, die man, met de naam Willibrord. En wij doen dat, omdat de auteur van de eerste lezing, Paulus, ons dat aanbeveelt. “Gedenkt uw leiders, die u het eerst het woord Gods verkondigd hebben. Haalt u weer hun leven voor de geest, neemt een voorbeeld aan hun geloof.”

Overweging

Willibrord werd geboren in 658 in Northumbrië, wat nu het noorden van Engeland is. Daar werd hij opgevoed in een klooster, werd monnik en priester gewijd. Hij wilde graag missionaris worden en vertrok in 690 met 11 gezellen, waaronder Bonifatius, naar de “lage landen”, waar hij in Katwijk aan land komt. Hij doorkruist de hele Benelux, maar is ook werkzaam geweest in Denemarken en diep in Duitsland. Hij stond aan de basis van de kerstening van Nederland. En het is verbazingwekkend hoe grote afstanden hij te voet, te paard, per boot heeft afgelegd.

Van de concrete manier waarop Willibrord en de zijnen het bekeringswerk hebben aangepakt kunnen we nauwelijks iets aan de weet komen. Hun werk omvatte meer dan preken, dopen en kerken bouwen. Er gaat een verhaal dat Willibrord op Walcheren een afgodsbeeld omver wierp en met het water uit de heilige bron daar iemand doopte. Toen de wraak der goden uitbleef over deze heiligschennende daad gingen de heidenen uiteindelijk geloven in een sterkere God van de christenen. Deze daden en hun manier van leven moesten de heidenen overtuigen.

Bescheiden als hij was, wilde Willibrord helemaal geen bisschop worden, maar hij had “pauselijke volmacht” nodig voor zijn werk. Bovendien had hij geen relieken, die toen nodig waren voor het stichten van kerken. Bovendien moest zijn zending bevestigd worden. Zo gaat hij in het jaar 695 gaat hij naar Rome en wordt tot bisschop gewijd. Daar kwam een groot conflict tot uiting. Paus Sergius II wilde hem tot bisschop van Utrecht wijden: een bisschopszetel met een duidelijk omschreven rechtsgebied, naar Romeins voorbeeld.

Maar Willibrord wilde bisschop zijn voor mensen, gaan en staan waar hij nodig was, niet gehinderd door regels of grenzen van bovenaf. Ten slotte werd een compromis bereikt. Bisschop van “de lage landen” met voor de vorm, als zetel Utrecht. Het is dan ook niet zo vreemd dat hij niet in Utrecht, maar in het verre Echternach is overleden. Ik ben daar ooit geweest en las met enige verbazing het korte opschrift op zijn graf. Hier licht Willibrord. Licht, niet met een g maar met ch. Misschien een verschrijving? Of is Willibrord nog steeds een licht voor veel mensen, die hem als voorbeeld nemen.

Het zou te ver voeren al zijn werkzaamheden in zijn lange leven, hij werd 81 jaar, te benoemen. In Nederland zijn 96 kerken naar hem genoemd, in Vlaanderen 23. Hij komt zelfs voor in het wapen van het dorp Mill.

Willibrord heeft geen studieboeken geschreven, maar hij hield wel een soort agenda bij. Er is van hem een tekst bewaard gebleven, die luidt:

In de naam des Heren kwam Clemens Willibrord in het jaar des Heren 690 na de menswording van Christus van overzee naar het land van de Franken. En in de Naam van God, werd hij in het jaar des Heren 695 — ofschoon onwaardig — te Rome tot bisschop gewijd door de apostolische heer Paus Sergius. Nu echter leeft hij in Gods Naam in het jaar 728 na de menswording van onze Heer Jezus Christus gelukkig.

Tot zover dit citaat, een prachtig getuigenis van zijn geloof. Het gaat niet om hemzelf, maar om het geloof in zijn Heer.

Deze Willibrord willen wij vandaag gedenken. En in bijbelse taal betekent “gedenken” meer dan terug-denken. Gedenken is handelen, is een werkwoord. Het is tegenwoordig stellen, actueel maken. Gedenken is het verleden in het heden binnenbrengen met het oog op de toekomst. Een hele mond vol. Gedenken is de verhalen van gisteren zo vertellen, dat ze vandaag betekenis krijgen en perspectief openen voor morgen.

Daarom is het goed mensen als Willibrord en andere heiligen te gedenken. Te gaan in hun voetspoor. Welk voetspoor? Wij hebben het zojuist gezongen: We gaan weer op weg, met de zegen van die Willibrord.

— AMEN

Bert van Balkom sdb
Bronnen:
Paul Deleu: Al de dagen van ons leven
Eugene Honee: Willibrord, geloofsverkondiger
Weekendliturgie: Gooi & Sticht
Inke Kloet e.a.: Bronnenboek over Willibrord

Dit bericht is geplaatst in Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie