Om mens voor een mens te zijn

Lezingen: Genesis 2, 18-24 en Marcus 10, 1-12

Inleiding

In het bericht over de schepping wordt tien keer de uitdrukking “en God zag dat het goed was…” gebruikt. Het moet dan wel opvallen als er opeens staat: “en God zei: het is niet goed dat de mens alleen is.” Ten diepste zijn mensen niet bedoeld alleen te blijven. Niemand kan bestaan zonder een ander mens: “om mens voor een mens te zijn, wordt alleman geboren.” Als man en vrouw … als man en man … als vrouw en vrouw … als vrienden … als medebroeders – zusters: zó worden wij aan elkaar gegeven.

Gegéven: dus nooit zullen we elkaar als bezit mogen beschouwen en als dingen gaan behandelen. Daarvoor waarschuwt Jezus ons in het evangelie.

Overweging

“Wat God verbonden heeft, zal de mens niet scheiden.” Ik hoorde ooit iemand zeggen: “er zijn weinig bijbelteksten waar ik zo’n hekel aan heb als aan deze. Ik ben zelf ooit gescheiden en vanwege dit soort bijbelteksten die ook door de kerk tot wet zijn gemaakt, ben ik een tijd lang weggebleven uit de kerk.” Inderdaad, heel het katholieke huwelijksrecht is op deze uitspraak gebaseerd. Maar als we naar de gewraakte bijbelpassage kijken, zou de boodschap die Jezus geeft wel eens anders kunnen zijn dan wat wij er van gemaakt hebben.

Gelijkwaardig

In de wet van Mozes was het mogelijk je vrouw een scheidingsbrief te geven. Ze kon dan haar boeltje pakken en weer naar haar familie teruggaan. In theorie was dat voor de vrouw ook mogelijk, maar het was bijna altijd de man die zijn vrouw heen zond. Jezus komt op voor de zwakkere partij. Mensen, in dit geval vrouwen, zijn geen wegwerpartikelen die je kunt afdanken als een paar versleten schoenen. Regelmatig duiken er in de actualiteit voorbeelden op dat mensen, met name vrouwen, wel als wegwerpartikelen worden gebruikt, denk maar aan vrouwenhandelaars en loverboys. En dat zijn dan nog maar voorbeelden die het nieuws halen…

De ene mens is het respect van de ander waard en Jezus constateert dat dit respect ontbreekt in de manier waarop de Farizeeën omgaan met de wet en met relaties. De oude bepaling was er gekomen vanwege de hardheid van mannenharten en blijkens de discussies en de vraagstelling van de Farizeeën was dat nog steeds het geval. Voor Jezus is de eenheid en gelijkwaardigheid tussen man en vrouw echter niet iets juridisch met alle haarkloverij vandien, en daarom formuleert hij nog maar eens waar het de Schepper om begonnen is. De liefdesband tussen twee mensen is een kostbaar goed, waar je niet lichtzinnig mee mag omspringen. Man en vrouw zijn als gehuwden beiden geroepen tot zorg en verantwoordelijkheid voor hun gezamenlijk verbond.

Massief

Maar helaas is dat ene vers: “wat God verbonden heeft, zal de mens niet scheiden”, door de kerk toch uit zijn verband gerukt en werd het verstaan als een massief verbod op alle echtscheiding. Zo werden mensen gedwongen om bij elkaar te blijven ook al was er van een verbond geen sprake meer. “Waarom laat hij me steeds alleen zitten?” “Kan ik dit van haar nog accepteren?” Wat je vanuit de grond van je hart beloofd hebt, wat je vast van plan was je leven lang vol te houden, kan door omstandigheden onmogelijk worden. Is het niet onmenselijk om iemand dan toch te dwingen om door te gaan? Dat kan Jezus’ bedoeling niet zijn, hij die het menselijk falen een plaats geeft en laat zien dat God groter is dan ons hart en daarom mensen ruimte geeft om opnieuw te beginnen.

Eén en toch twee

Voor een goede relatie tussen man en vrouw geldt hetzelfde als voor een goede vriendschap, of een relatie tussen man en man of vrouw en vrouw: dat er vertrouwen is en dat je van elkaar op aan kunt. Het begrip trouw moet je niet versmallen tot alleen maar seksuele trouw. Betrouwbaar zijn is veel meer dan dat. Het is ook: geheimen kunnen bewaren, afspraken nakomen. Het is: de ander in zijn waarde laten. En: misschien niet altijd aardig zijn voor elkaar, maar wel respect tonen en waardering. Het is één zijn en ook twee blijven. Het is de ander hoog houden zonder jezelf te verloochenen. Soms moet je de ander wel eens flink de waarheid zeggen, om nog trouw te blijven aan jezelf. In een goede vriendschap kan dat. Als je onenigheden durft aan te gaan, kun je er samen sterker uitkomen. Conflicten vermijden kan een vorm van ontrouw zijn.

Samen

Volgens de bijbel zijn mensen beeld van God. Hij schiep ons mannelijk en vrouwelijk. Om een hele mens te zijn moeten wij elkaar dus aanvullen en kunnen we relaties aangaan in gelijkwaardigheid. Zo zijn we samen verantwoordelijk voor kinderen, dieren en milieu.
We lijken op God als we de schepping bewaren en trouw zijn in het verbond dat we met anderen aangaan. Daarbij moeten we elkaar dus helpen, want niemand kan trouw zijn zonder hartelijkheid en waardering. Je man-vrouw-vriend-vriendin-kind-collega kan je niet trouw zijn als jij niet hartelijk en waarderend bent. Als je je relatie niet onderhoudt, breng je wat God je gegeven heeft, in gevaar…

Joost Koopmans

Dit bericht is geplaatst in Overwegingen. Bookmark de permalink.

Geef een reactie